روایت جهانی از اقتدار ایران

همزمان با برگزاری مراسم تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی در تهران، نگاه افکار عمومی جهان بار دیگر به ایران دوخته شد. آنچه در خیابان‌های تهران رقم خورد به یکی از مهم‌ترین رویدادهای سیاسی و رسانه‌ای تاریخ در سطح بین‌المللی تبدیل شد. از نخستین ساعات بامداد دیروز، ده‌ها شبکه تلویزیونی، خبرگزاری و روزنامه معتبر جهان با پوشش زنده و لحظه‌به‌لحظه مراسم، تحولات تهران را دنبال کردند؛ پوششی که به‌تدریج از توصیف یک مراسم تشییع فراتر رفت و به تحلیل پیام‌های سیاسی، امنیتی و ژئوپلیتیکی آن رسید. نکته قابل توجه آن است که حتی بسیاری از رسانه‌هایی که طی ماه‌های گذشته بر سناریوهای بی‌ثباتی و تضعیف جمهوری اسلامی تأکید می‌کردند، این بار ناچار شدند از واقعیتی متفاوت سخن بگویند؛ واقعیتی که در آن حضور میلیونی مردم، نظم برگزاری مراسم، تداوم فعالیت ساختار حکمرانی و مشارکت هیئت‌های خارجی، تصویری متفاوت از ایران پس از جنگ به نمایش گذاشت.

رویترز در تحلیلی کم‌سابقه نوشت که «مراسم تشییع فراتر از یک وداع ملی بود و دریای عزاداران در تهران این پیام را به آمریکا و رژیم صهیونیستی مخابره کرد که تلاش آنها برای درهم شکستن جمهوری اسلامی ایران شکست خورده است.» این خبرگزاری تأکید کرد «ایران پس از جنگ نه‌تنها ضعیف‌تر نشده، بلکه خود را مقاوم، متحد و آماده ایفای نقش در نظم جدید منطقه‌ای نشان داده است.» بی‌بی‌سی عربی نیز با قرار دادن خبر تشییع در صدر اخبار خود، این مراسم را «تاریخی» توصیف کرد و از امتداد چندین کیلومتری کاروان تشییع در خیابان‌های تهران خبر داد.

خبرگزاری فرانسه (AFP) نیز حضور گسترده مردم را نشانه‌ای از تاب‌آوری ایران پس از حملات آمریکا و رژیم صهیونی دانست. آسوشیتدپرس، ای‌بی‌سی نیوز، یورونیوز و تی‌آرتی ترکیه نیز به طور گسترده تصاویر حضور انبوه مردم، فضای احساسی مراسم و مشارکت گسترده اقشار مختلف جامعه را بازتاب دادند. در جبهه رسانه‌های منطقه نیز الجزیره، المنار، المسیره، العهد و شبکه‌های عراقی و لبنانی با پوشش زنده مراسم، حضور میلیونی مردم را مهم‌ترین ویژگی این رویداد توصیف کردند.

حتی رسانه‌های رژیم صهیونی همچون «تایمز اسرائیل»، «جروزالم پست» و «هاآرتص» نیز نتوانستند گستردگی حضور مردم را نادیده بگیرند و از مملو بودن خیابان‌های تهران از جمعیت گزارش دادند. گلن گرینوالد، روزنامه‌نگار آمریکایی و برنده جایزه پولیتزر، با انتشار تصاویر مراسم نوشت تصور حضور چنین جمعیتی برای تشییع یک رهبر در آمریکا تقریباً غیرممکن است. ماکس بلومنتال، نویسنده و خبرنگار آمریکایی، مراسم تشییع را یکی از ماندگارترین لحظات جنبش‌های ضدامپریالیستی توصیف کرد و تصریح نمود اگر هدف از ترور رهبر شهید انقلاب، تغییر نظام سیاسی ایران بوده است، تصاویر امروز تهران نشان می‌دهد که این راهبرد نتیجه‌ای معکوس داشته است.

مرور گزارش‌های رسانه‌های غربی، عربی، روسی و آسیایی نشان می‌دهد که با وجود تفاوت رویکردها، تقریبا همه آنها بر چند مؤلفه مشترک تأکید کرده‌اند؛ حضور گسترده مردم، نظم و امنیت مراسم، استمرار ساختار سیاسی جمهوری اسلامی و اهمیت ژئوپلیتیکی این رویداد. این مؤلفه‌ها در کنار یکدیگر، تصویری متفاوت از ایران پس از جنگ ارائه می‌کنند؛ تصویری که با روایت‌های ماه‌های گذشته درباره فروپاشی یا تضعیف جمهوری اسلامی فاصله محسوسی دارد و نشان می‌دهد که در معادلات قدرت، سرمایه اجتماعی و انسجام ملی همچنان از مهم‌ترین مؤلفه‌های بازدارندگی و اقتدار جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌روند.