حجت الاسلام والمسلمین حاجی‌صادقی: رهبر شهید با قرائت انقلابی از دین، اسلام را به صحنه جامعه آورد

حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالله حاجی‌صادقی، نماینده ولی‌فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، صبح امروز ( دوشنبه، ۲۲ تیرماه) در گفت‌وگوی تلویزیونی با شبکه خبر، با تشریح ابعاد شخصیتی رهبر شهید انقلاب، اظهار داشت: نخستین و بزرگ‌ترین ویژگی ایشان جامعیت بود؛ چراکه بر اساس تعالیم اسلامی، انسان کامل کسی است که همه ابعاد انسانی و ارزش‌های الهی به صورت هماهنگ در وجود او رشد کرده باشد.

وی افزود: رهبر شهید به عنوان یک اسلام‌شناس و عالم دینی، وارث شایسته پیامبران الهی بود؛ چراکه پیامبر اکرم(ص) فرمودند: «العلماء ورثة الأنبیاء». ایشان شخصیتی نبود که تنها متعلق به عصر خود باشد، بلکه نهضت‌ها و تحولاتی را پایه‌گذاری کرد که آثار آن فراتر از دوران حیات ایشان امتداد یافته است و امروز فرصت مناسبی برای بازخوانی این ابعاد وجود دارد.

رهبر شهید قرائتی انقلابی و جهادی از دین ارائه کرد

حاجی‌صادقی با اشاره به یکی از مهم‌ترین ابعاد اندیشه رهبر شهید گفت: ایشان تبیین ویژه‌ای از دین ارائه کردند که می‌توان از آن به عنوان قرائت انقلابی و جهادی از اسلام یاد کرد. این نگاه نه فقط در سال‌های پس از انقلاب اسلامی، بلکه در آثار ایشان از سال ۱۳۵۳ نیز به‌روشنی قابل مشاهده است.

وی ادامه داد: رهبر شهید با اتکا به قرآن کریم، سیره انبیای الهی و اهل‌بیت(ع)، دینی را معرفی می‌کرد که تحرک‌آفرین، جهادآفرین و زندگی‌ساز است؛ دینی که در حاشیه زندگی انسان‌ها قرار نمی‌گیرد و نسبت به مسائل اجتماعی و سیاسی بی‌تفاوت نیست.

سه مأموریت علما؛ تبیین، دفاع و اجرای دین

نماینده ولی‌فقیه در سپاه با استناد به روایت «العلماء ورثة الأنبیاء» تصریح کرد: علمای دین سه مأموریت اساسی را از پیامبران و ائمه اطهار(ع) به ارث برده‌اند؛ نخست تبیین صحیح دین و معرفی حقیقت آن، دوم دفاع از دین در برابر دشمنان و سوم اجرای دین و پیاده‌سازی آن در جامعه.

وی افزود: بر همین اساس، عالم دینی باید هم مبین دین، هم مدافع دین و هم مجری دین باشد و تحقق این مأموریت‌ها مستلزم شناخت عمیق و صحیح از معارف اسلامی است.

حاجی‌صادقی فلسفه شکل‌گیری حوزه‌های علمیه را نیز تربیت متخصصان دین دانست و گفت: حوزه‌های علمیه برای تربیت دین‌شناسانی تأسیس شده‌اند که بدانند چه حقیقتی را باید تبیین کنند، از چه حقیقتی دفاع کنند و چه آموزه‌هایی را در جامعه به اجرا درآورند.

دین برای هدایت انسان و ساختن زندگی آمده است

وی با بیان اینکه رهبر شهید همانند دیگر بزرگان دین، اسلام را برنامه هدایت انسان می‌دانست، اظهار کرد: از نگاه ایشان، دین آمده است تا انسان را از وضعیت موجود به جایگاه شایسته انسانی برساند؛ دینی که آزادی حقیقی، آرامش، هدف و سعادت را برای انسان به ارمغان می‌آورد و زندگی را معنا می‌بخشد.

نماینده ولی‌فقیه در سپاه تأکید کرد: در نگاه رهبر شهید، دین تنها برای آخرت نیست، بلکه برای سامان‌بخشی به زندگی دنیوی انسان نیز برنامه دارد و در همه شئون زندگی نقش‌آفرین است.

اجزای دین از یکدیگر جدا نیستند

حاجی‌صادقی با اشاره به نگاه رهبر شهید درباره ساختار دین گفت: دین دارای اجزای متعددی همچون اعتقادات، احکام، اخلاق، اقتصاد و سیاست است، اما این اجزا در کنار هم قرار نگرفته‌اند که بتوان آنها را از یکدیگر جدا کرد، بلکه همه آنها به صورت درهم‌تنیده و به‌هم‌پیوسته عمل می‌کنند.

وی افزود: معنویت در اندیشه رهبر شهید با جهاد گره خورده است و ایشان از معنویت انقلابی سخن می‌گفتند، نه معنویتی که انسان را به انزوا و کناره‌گیری از مسئولیت‌های اجتماعی بکشاند.

نماینده ولی‌فقیه در سپاه ادامه داد: از سوی دیگر، جهاد نیز در اندیشه ایشان از تقوا، اخلاق و مبانی اعتقادی جدا نیست؛ بنابراین مجاهد اسلامی مجاز نیست برای رسیدن به هدف از هر وسیله‌ای استفاده کند و مسیر او باید کاملاً در چارچوب موازین الهی باشد.

دین، همه عرصه‌های زندگی را پوشش می‌دهد

وی با بیان اینکه رهبر شهید بر جامعیت دین اصرار داشتند، خاطرنشان کرد: اسلام برای همه عرصه‌های زندگی انسان برنامه دارد و هدف آن ساختن سبک زندگی اسلامی است؛ از زندگی فردی گرفته تا زندگی اجتماعی و به‌ویژه عرصه سیاست.

حاجی‌صادقی اضافه کرد: از نگاه رهبر شهید، دفاع از دین و اجرای دین بدون تحقق حاکمیت دینی امکان‌پذیر نیست و به همین دلیل ایشان همواره بر ضرورت حاکمیت ارزش‌های دینی در اداره جامعه تأکید می‌کردند.

حاجی‌صادقی با اشاره به نگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی به نسبت دین و نیازهای زمان، اظهار کرد: ایشان چه در تبیین دین و چه در دوران رهبری و پیاده‌سازی آموزه‌های دینی، معتقد بودند که باید ضمن توجه به همه ابعاد دین، اقتضائات زمان و نیازهای جامعه را نیز به‌درستی شناخت.

وی افزود: رهبر شهید انقلاب اسلامی با استناد به مفهوم «انسان ۲۵۰ ساله» تأکید می‌کردند که ائمه اطهار(ع) یک جریان و یک شخصیت واحد هستند، اما تفاوت موضع‌گیری‌های آنان ناشی از تفاوت اقتضائات زمان است. به گفته ایشان، فراز و فرودهای تاریخی و شرایط هر دوره در نحوه ارائه نسخه دینی تأثیرگذار است، هرچند اصول و مبانی دین ثابت می‌ماند.

قرائت رهبر شهید از دین باید در حوزه‌ها و دانشگاه‌ها تبیین شود

نماینده ولی‌فقیه در سپاه با تأکید بر ضرورت تداوم این نگاه پس از شهادت رهبر انقلاب، تصریح کرد: انتظار من این است که حوزه‌های علمیه و دانشگاه‌ها بیش از گذشته به این قرائت از دین بپردازند؛ قرائتی که دین را دارای نقش و کارکرد در متن زندگی می‌داند و ابعاد مختلف آن را متناسب با نیازهای جامعه تبیین می‌کند.

رهبر شهید؛ توحید را دکترین جامعه‌سازی می‌دانست

حاجی‌صادقی ادامه داد: رهبر شهید انقلاب اسلامی در حوزه‌های مختلف از جمله اعتقادات، اخلاق، احکام، تفسیر قرآن و سیره اهل‌بیت(ع) آثار و دیدگاه‌های ارزشمندی بر جای گذاشته‌اند. برای نمونه، در بحث توحید، از سال ۱۳۵۳ بر این نکته تأکید داشتند که توحید تنها یک باور ذهنی نیست، بلکه اندیشه‌ای عمل‌ساز و دکترینی جامعه‌ساز است.

توحید یعنی انحصار حاکمیت و فرمانروایی به خدا

وی با اشاره به بخشی از دیدگاه‌های رهبر شهید درباره توحید گفت: ایشان یکی از مهم‌ترین آثار توحید را انحصار حاکمیت و فرمانروایی به خدا می‌دانستند و معتقد بودند که هیچ اراده‌ای جز اراده الهی حق حاکمیت ندارد. از نگاه ایشان، توحید یعنی سپردن فرمانروایی به خدا و دعوت انسان‌ها به اینکه به جای فرمانبری از دیگران، تنها از فرمان الهی تبعیت کنند.

حاجی‌صادقی افزود: رهبر شهید انقلاب اسلامی در ادامه این مباحث، جایگاه پیامبران، ائمه اطهار(ع) و ولایت فقیه را نیز در چارچوب همین حاکمیت الهی تبیین می‌کردند.

حاجی‌صادقی با تشریح دیدگاه رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره ولایت، اظهار کرد: ایشان معتقد بودند رهبر دینی، چه پیامبر، چه امام معصوم(ع) و چه ولی‌فقیه، مأمور اجرای حکم الهی و تحقق اراده خداوند در جامعه است.

وی افزود: در اندیشه سیاسی اسلام، اراده هیچ انسانی برتر از اراده دیگر انسان‌ها نیست و حتی ولی‌فقیه نیز حاکم به معنای شخصی آن نیست؛ بلکه آنچه حاکمیت دارد، حکم و قانون خداست و پیامبر، امام و ولی‌فقیه تنها وظیفه تبیین و اجرای آن را بر عهده دارند.

نماینده ولی‌فقیه در سپاه با اشاره به یکی از تعابیر رهبر شهید درباره ولایت گفت: ایشان ولایت را «زمینی شدن و تجلی یافتن توحید ربوبی» می‌دانستند و تأکید داشتند که مأموریت ولایت، اجرای حکم الهی در جامعه است. از نگاه ایشان، توحید ربوبی به معنای سپردن فرماندهی، مدیریت و اداره جامعه به خداوند است و وظیفه ولی‌فقیه آن است که اراده الهی را، چه از طریق وحی و چه در عصر غیبت از مسیر اجتهاد، استنباط و اجرا کند.

وی تصریح کرد: رهبر شهید انقلاب اسلامی بر این باور بودند که ولایت فقیه، همانند ولایت معصوم(ع)، هرگز به معنای حاکمیت یک فرد یا استبداد نیست، بلکه به معنای حاکمیت حکم خداست و از همین رو، جایی برای برتری اراده یک انسان بر دیگران وجود ندارد.

مردم‌سالاری دینی؛ یکی از ماندگارترین مفاهیم احیاشده توسط رهبر شهید

حاجی‌صادقی در ادامه با اشاره به تفسیر رهبر شهید از قرآن کریم گفت: ایشان تفسیری از قرآن ارائه می‌کردند که تحرک‌آفرین، زندگی‌ساز و مبتنی بر پیوند میان خدا و مردم بود. از نگاه ایشان، خدا و مردم در برابر یکدیگر قرار ندارند، بلکه خدمت به مردم، مؤثرترین راه تقرب به خداوند است.

وی مردم‌سالاری دینی را از مهم‌ترین مفاهیمی دانست که رهبر شهید آن را در برابر دموکراسی غربی تبیین و احیا کردند و افزود: این مفهوم برخاسته از متن قرآن و معارف اسلامی است، نه یک نظریه ابداعی. رهبر شهید همواره تأکید داشتند که مردم صاحبان حکومت هستند و حکومت باید برای تحقق اراده الهی و خدمت به مردم شکل بگیرد.

نماینده ولی‌فقیه در سپاه با اشاره به خاطره‌ای از دیدار فرماندهان و رزمندگان با رهبر شهید گفت: در یکی از این دیدارها، پس از اجرای سرودی که در آن از «سروری» ایشان سخن گفته شده بود، رهبر شهید ضمن قدردانی از برگزارکنندگان فرمودند: «سروری در اسلام از آنِ خدا و مردم است.» این نگاه، نشان‌دهنده جایگاه مردم در اندیشه سیاسی ایشان بود.

مبارزه با استکبار، روی دیگر دینداری است

حاجی‌صادقی با اشاره به دیدگاه رهبر شهید درباره بعثت پیامبران اظهار کرد: ایشان با استناد به قرآن کریم، بعثت را دارای دو رکن اساسی می‌دانستند؛ نخست، انحصار عبودیت، حاکمیت و فرمانبری از خداوند که از طریق ولی الهی تحقق می‌یابد و دوم، مبارزه با طاغوت‌ها، مستکبران و ظالمان.

وی افزود: رهبر شهید مبارزه با استکبار را روی دیگر دینداری می‌دانستند و تأکید داشتند که حقیقت دین، جمع میان «تولی» و «تبری» است؛ یعنی از یک سو پذیرش حاکمیت خدا و از سوی دیگر ایستادگی در برابر حاکمیت‌های غیرالهی.

نماینده ولی‌فقیه در سپاه خاطرنشان کرد: رهبر شهید در تفسیر آیه «لقد بعثنا فی کل أمة رسولاً أن اعبدوا الله واجتنبوا الطاغوت» نیز تأکید داشتند که عبادت خدا تنها به نماز و سجده محدود نمی‌شود، بلکه به معنای اطاعت انحصاری از خداوند و نپذیرفتن فرمان غیرخداست.

وی گفت: رهبر شهید انقلاب اسلامی در طول ۳۷ سال رهبری، همواره تلاش کردند اراده شخصی خود را بر جامعه حاکم نکنند، بلکه اراده الهی را محقق سازند. همین اخلاص و پایبندی به اجرای حکم خدا، زمینه‌ساز نصرت الهی و شکل‌گیری دستاوردها و موفقیت‌های بزرگ برای جمهوری اسلامی شد.

حاجی‌صادقی با بیان اینکه رهبر شهید انقلاب اسلامی دارای منظومه‌ای فکری برگرفته از متن دین بود، اظهار کرد: اگر کسی بخواهد اندیشه‌های ایشان را به‌درستی بشناسد، در واقع با قرائت اصیل ایشان از دین آشنا خواهد شد؛ چراکه رهبر شهید تجلی دینداری واقعی بود و نشان داد دین نه تحجر است و نه سکولاریسم، بلکه حقیقتی زنده و حیات‌بخش برای جامعه است.

وی افزود: رهبر شهید از سال‌ها پیش، حتی پیش از دوران رهبری، بر این باور بودند که «ولایت عامل حیات جامعه است» و جامعه اسلامی به واسطه ولایت، حیات، پویایی و حرکت پیدا می‌کند. از همین رو، امروز بیش از هر زمان دیگری لازم است حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌ها و مراکز علمی، قرائت ایشان از دین را به‌صورت جدی مورد مطالعه و تبیین قرار دهند.

نماینده ولی‌فقیه در سپاه با اشاره به آثار و سخنان رهبر شهید در سال ۱۳۵۳ گفت: ایشان در آن زمان نیز تأکید می‌کردند که بزرگ‌تر از نعمت ولایت، نعمتی وجود ندارد و در تبیین مفهوم ولایت‌مداری، آن را وابستگی هرچه بیشتر فکری، عملی و روحی انسان به ولی خدا می‌دانستند.

حاجی‌صادقی ادامه داد: از نگاه رهبر شهید، انسان ولایت‌مدار کسی است که پس از شناخت ولی الهی، اندیشه، رفتار، منش، دوستی‌ها، دشمنی‌ها، جهاد و مسیر زندگی خود را با ولی خدا هماهنگ کند و در همان مسیری حرکت کند که ولی الهی ترسیم می‌کند.

جامعه دینی، جامعه‌ای است که ولایت محور حرکت آن باشد

وی در تشریح دیدگاه رهبر شهید درباره ولایت در سطح جامعه اظهار کرد: ایشان معتقد بودند جامعه‌ای دارای ولایت است که ولی الهی در آن شناخته شده باشد و منشأ الهام، هدایت و جهت‌دهی همه ظرفیت‌های جامعه قرار گیرد؛ به‌گونه‌ای که فعالیت‌ها، تصمیم‌ها و حرکت‌های اجتماعی با محوریت ولایت سامان یابد.

حاجی‌صادقی با بیان اینکه رهبر شهید ولایت را موتور محرک جامعه و پیش‌قراول کاروان زندگی می‌دانستند، افزود: از نگاه ایشان، جامعه دینی زمانی شکل می‌گیرد که ولایت، محور هدایت، تصمیم‌سازی و انسجام اجتماعی باشد و همه نگاه‌ها به این محور معطوف شود.

نماینده ولی‌فقیه در سپاه با تأکید بر اینکه رهبر شهید مسیر سعادت جامعه را در تمسک به ولایت ترسیم می‌کردند، گفت: ایشان معتقد بودند رسیدن به خدا‌محوری و تحقق توحید، از مسیر ولایت‌محوری امکان‌پذیر است.

وی در پایان با دعوت از استادان دانشگاه و حوزه‌های علمیه برای بازخوانی اندیشه‌های رهبر شهید اظهار کرد: بزرگ‌ترین میراث فکری ایشان، ارائه تصویری جامع از اسلام بود؛ اسلامی که برای ساختن زندگی، اداره جامعه و آبادانی دنیا و آخرت آمده است. رهبر شهید همواره تأکید داشتند که بزرگ‌ترین ظلم به دین، تبدیل کردن آن به ضد خود، یعنی دینی منزوی، غیرانقلابی و بی‌تفاوت نسبت به مسائل جامعه است. از نگاه ایشان، دین یعنی حرکت، جهاد، مبارزه و تلاش مستمر برای تحقق حاکمیت الهی و این همان قرائتی است که باید بیش از گذشته مورد توجه و تبیین قرار گیرد.