نشریه اخبار و تحلیل ها 10 مرداد 1405

دانلود نسخه موبایلی

دانلود PDF

دانلود WORD

▼ حرف روز

روایت پنج ماه ابتکار عمل

✍ علی محمدی

اگر روند وقایع را از آغاز جنگ تاکنون به صورت یک زنجیره پیوسته بررسی کنیم، درمی‌یابیم که در هر مرحله این ایران بوده که صاحب ابتکار بوده و آمریکا در مقام واکنش‌دهنده و منفعل ظاهر شده است. برای اثبات این ادعا، کافیست یادداشت پیش‌رو را بخوانید.

نخست باید به این نکته توجه کرد که حتی خود جنگ نیز در خلأ شکل نگرفت. در واقع آغاز جنگ در ساحت کلی آن، واکنشی بود به پیشرفت‌های ایران اسلامی در حوزه‌های مختلف و افول هژمونی آمریکا در چهار دهه اخیر. به بیان دیگر، آمریکا زمانی به گزینه نظامی روی آورد که احساس کرد روندهای جهانی و منطقه‌ای به زیان منافعش در حال تغییر است .آمریکا در دفاع مقدس سوم، نه تنها در ساحت کلی آن، بلکه در سلسله تحولات درونی آن نیز، مرتباً در مقام واکنش و انفعال بوده است. در همان ۴۰ روز نخست، آمریکا نتوانست به اهداف خود برسد و همین شکست باعث شد به سمت مذاکره حرکت کند و استراتژی خود را از جنگ نظامی به محاصره دریایی تغییر دهد.

اینجا نیز ایران با بستن تنگه هرمز، محاصره را با محاصره‌ای بزرگ‌تر پاسخ داد و بالا رفتن قیمت نفت و فشار جهانی، آمریکا را پای میز تفاهم‌نامه کشاند و مجدداً او را در مقام واکنش، منفعل نمود. پس از آن، آمریکا تلاش کرد با ایجاد یک کریدور ساختگی در جنوب تنگه هرمز، از اراده ایران و ترتیبات تعیین‌شده از سوی نیروهای مسلح کشورمان فرار کند، اما ایران ذیل مفاد تفاهم‌نامه و اصل عبور بی‌ضرر در آبراه‌ها، وفق قوانین بین‌المللی، کریدور آمریکایی را عملاً غیرقابل استفاده ساخت. آمریکا در واکنش به این اقدام، به بعضی از زیرساخت های نظامی و غیر نظامی حمله کرد، اما ایران تمام عقبه منطقه‌ای آن‌ها را هدف گرفت و همزمان در ۲۱ تیر، تنگه هرمز را کاملاً بست و هر گونه ترددی را ممنوع اعلام نمود تا مجدداً واشنگتن در مقام انفعال قرار گیرد.

در ادامه، آمریکا جنگ را از سر گرفت، اما ایران تمام پایگاه‌های منطقه‌ای آن‌ها را ویران کرد و آمریکایی‌ها که امنیت خود را در منطقه از دست داده بودند، به پایگاه‌های دورتر در عربستان، رژیم صهیونی و حتی بلغارستان عقب‌نشینی کردند. جبهه مقاومت و ملت‌های مظلوم منطقه در مقابل آمریکا ایستادند و جبهه جدیدی را در تنگه باب‌المندب گشودند و مسیر جایگزین صادرات نفت از تنگه را تحت تأثیر قرار دادند. در همین روزهای اخیر، ایران در یک حمله پیش‌دستانه به پایگاه آمریکایی در اردن، بار دیگر برتری خود را به رخ کشید و نشان داد که ابتکار عمل در قرارگاه خاتم‌الانبیاء است نه در سنتکام.

مرور این روند نشان می‌دهد که در تمامی مراحل از جنگ ۴۰ روزه و محاصره تا تفاهم‌نامه، کریدور جعلی، بستن کامل تنگه، باب‌المندب و پیوند هرمز و لبنان، ابتکار عمل با ایران بوده و آمریکا همواره در جایگاه انفعالی قرار داشته است. نیروهای مسلح کشورمان پنج ماه است که بزرگترین ارتش‌های جهان را به عقب‌نشینی واداشته‌اند و این حقیقتی است که هیچ روایت‌گری نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد.

▼ گزارش روز

✍ علی فاتح

دیروز، نزدیک به ۵۰ هزار پناهجو با هجوم گسترده به حصارهای مرزی شهر سبته (Ceuta)، دولت اسپانیا را در یک بحران بی‌سابقه انسانی و امنیتی فرو برده‌اند. سیل جمعیتی که از خاک مراکش روانه این گذرگاه ساحلی در شمال آفریقا شده، تاکنون بیش از ده ها کشته بر جای گذاشته و منطقه را در وضعیت فوق‌العاده قرار داده است. اما آنچه در مرز سبته رخ می‌دهد، صرفاً یک جابه‌جایی خودجوش جمعیت نیست؛ این یک اقدام حساب‌شده برای تنبیه اسپانیا به دلیل مواضع صریح این کشور در قبال فلسطین و ایران است.

پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا، در ماه‌های اخیر با حمایت‌های علنی خود از مردم فلسطین و انتقاد صریح از نسل‌کشی رژیم صهیونی در غزه، خشم واشنگتن و تل‌آویو را برانگیخته است. او همچنین با مخالفت با استفاده از پایگاه‌های نظامی اسپانیا برای تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران، خط قرمزهای کاخ سفید را پشت سر گذاشته است. این مواضع شجاعانه اما پرهزینه، اکنون اسپانیا را در معرض یک حمله ترکیبی قرار داده است که در آن، پناه‌جویان به سلاح ژئوپلیتیک تبدیل شده‌اند.

مراکش، که خود بخشی از محور هماهنگ با آمریکا و رژیم صهیونی است، با باز کردن گستره مرزهای خود و تماشای انفعالی انبوه جمعیت در پشت حصارها، پیام روشنی به مادرید مخابره کرده است: حمایت از فلسطین و مخالفت با سیاست‌های آمریکا هزینه دارد. این اقدام، در راستای سیاست‌های فشارآمیز محور غربی-صهیونی برای تغییر مواضع اسپانیا طراحی شده است. الرباط با این بازی، قصد دارد از یک سو به اسپانیا و اتحادیه اروپا بفهماند که ادامه همکاری‌های مرزی در گرو امتیازدهی‌های سیاسی است و از سوی دیگر، هزینه‌های ایستادگی در برابر سیاست‌های رژیم صهیونی و آمریکا را به مادرید نشان دهد.

ابزارسازی از پناه‌جویان سابقه‌ای طولانی در تاریخ معاصر دارد. ترکیه در سال ۲۰۲۰ با باز کردن مرزها به سمت یونان، از همین روش برای کسب امتیازات سیاسی از اروپا استفاده کرد. بلاروس نیز در سال ۲۰۲۱ با هدایت پناهجویان به مرزهای لهستان، اتحادیه اروپا را تحت فشار قرار داد. اکنون نوبت اسپانیا است که طعم این بازی را بچشد؛ کشوری که جرأت کرده در برابر جنایات رژیم صهیونی سکوت نکند و از حاکمیت ایران در برابر تجاوز آمریکا دفاع کند.

▼ خبر ویژه

تنش در روابط تل‌آویو و واشنگتن در آستانه انتخابات

مقام‌های ارشد رژیم صهیونی به شبکه ۱۳ رژیم هشدار دادند که در صورت اصرار آمریکا بر خروج ارتش این رژیم از نوار غزه پیش از خلع سلاح حماس، اختلافات میان تل‌آویو و واشنگتن وارد مرحله‌ای جدید و جدی خواهد شد. به گفته این مقامات، بنیامین نتانیاهو در آستانه انتخابات حاضر به موافقت با خروج نیروها از غزه بدون تحقق شرط خلع سلاح حماس نیست. هم‌زمان، شبکه ۱۳ از انتشار پیامی منسوب به حماس و میانجی‌ها خطاب به دونالد ترامپ خبر داد که در آن ادعا شده است رژیم صهیونی به دنبال ادامه جنگ در غزه است و نتانیاهو پیش از انتخابات عملیات نظامی جدیدی را آغاز خواهد کرد. در این پیام از رئیس‌جمهور آمریکا خواسته شده است مانع این اقدام شود. این شبکه به نقل از یکی از میانجی‌ها مدعی شد که ترامپ متقاعد شده است که نتانیاهو در پرونده غزه به عاملی چالش‌برانگیز تبدیل شده است. در مقابل، مقام‌های ارشد آمریکایی به شبکه ۱۳ گفتند که ترامپ انتظار همکاری کامل رژیم صهیونی را در اجرای نقشه راه مرحله دوم توافق دارد و اجرای این طرح طی هفته‌های آینده آغاز خواهد شد. این تحولات در حالی صورت می‌گیرد که روابط آمریکا و رژیم صهیونی در ماه‌های اخیر بر سر نحوه مدیریت جنگ در غزه و آینده این باریکه با تنش‌های فزاینده‌ای مواجه شده است.

▼ اخبار

آمریکایی ها از پیشرفت موشکی ایران بی‌خبرند

تئودور پوستل، فیزیکدان دانشگاه ام‌آی‌تی و مشاور سابق موشکی کنگره آمریکا، در تحلیلی با اشاره به کلاهک‌های جدید ایران، تأکید کرد که این موشک‌ها «به لحاظ مانورپذیری و سرعت، قوی‌تر از اورشنیک هستند» و فرماندهان نظامی آمریکا «برآورد صحیحی از میزان پیشرفت ایران در عرصه موشکی ندارند.» به گفته پوستل، کلاهک‌های مانورپذیر با دقت بالا که ایران به میدان وارد کرده، موازنه میان «حمله» و «دفاع» را به نفع توان موشکی ایران تغییر داده است و ادعای رهگیری همه موشک‌های ایرانی از سوی آمریکا یا اسرائیل، «از منظر فنی و عملیاتی غیرممکن» است. وی با اشاره به اینکه این کلاهک‌ها برخلاف موشک‌های بالستیک متعارف، در مرحله نهایی مسیر خود را اصلاح کرده و مانور می‌دهند، گفت که سرعت بسیار زیاد برخورد، انرژی جنبشی و دقت اصابت نقش تعیین‌کننده‌ای در میزان خسارت دارند و حتی اگر تعداد محدودی از این موشک‌ها از پدافند عبور کنند، قادرند خساراتی سنگین و هولناک ایجاد کنند. پوستل با انتقاد از ارزیابی ناقص فرماندهان ارشد نظامی آمریکا در باب توان نظامی ایران، تأکید کرد که این فرماندهان «درک دقیقی از محدودیت‌های سامانه‌های دفاع موشکی و همچنین پیشرفت‌های فناوری موشکی ایران ندارند» و برآوردهای نادرست آنان تاکنون به تصمیم‌گیری‌های راهبردی اشتباه و محاسبات غلط در مواجهه با ایران انجامیده است. وی همچنین با اشاره به نابودی بخش قابل توجهی از سامانه‌های هشدار زودهنگام آمریکا توسط ایران، خاطرنشان کرد که کاهش زمان هشدار، احتمال نفوذ موشک‌های ایرانی را دوچندان کرده است.

خلع سلاح در ادبیات مقاومت فلسطین وجود ندارد

خالد قدومی، نماینده جنبش مقاومت اسلامی حماس در ایران، با تأکید بر اینکه «اصطلاح خلع سلاح در ادبیات مقاومت فلسطین وجود ندارد»، گفت که برخورداری از سلاح، «حق مشروع تمامی ملت‌هایی است که تحت اشغال زندگی می‌کنند.» قدومی افزود که پس از تشکیل کشور مستقل فلسطین، «سلاح مقاومت به بخشی اصیل از ارتش این کشور تبدیل خواهد شد و ساماندهی آن در چارچوب مرجعیت‌های فلسطینی و اجماع ملی صورت خواهد گرفت.» وی با اشاره به مذاکرات، تأکید کرد که مقاومت با «ذهنی باز و به دور از تنش» وارد مذاکرات شده است تا حقوق ملت فلسطین را بازپس گیرد و زندگی عزتمندانه آنان را تضمین کند. نماینده حماس در ایران با بیان اینکه «پرونده سلاح‌های سنگین برای گفت‌وگو با میانجی‌گران مطرح شده است»، این موضوع را به اجرای مرحله نخست توافق شامل بخش انسانی، خروج نیروهای رژیم صهیونی از غزه، آغاز بازسازی و ورود کمیته ملی اداره غزه مشروط دانست. قدومی تأکید کرد که مسئله سلاح «منحصراً تابع دو معیار اجماع ملی و وجود یک نهاد ملی فلسطینی برای ساماندهی این پرونده است» و هیچ طرف غیرفلسطینی حق مداخله در این موضوع را ندارد. وی همچنین نقش نیروهای بین‌المللی را صرفاً به ایجاد حائل و تثبیت آتش‌بس محدود دانست و از طرف‌های تضمین‌کننده توافق خواست تا مسئولیت کامل خود را برعهده گرفته و رژیم صهیونی را به پایبندی به تمامی بندهای توافق وادار کنند.

حول محور رهبر معظم انقلاب متحد شویم تا در جنگ پیروز شویم

حمیدرضا جلایی‌پور، فعال سیاسی اصلاح‌طلب، با تأکید بر ضرورت حمایت از رهبر معظم انقلاب، شورای عالی امنیت ملی و دولت پزشکیان در شرایط جنگی کشور، گفت: «در این شرایط خطیر، ما باید حامی رهبری، شعام و دولت پزشکیان باشیم و از سخنان غیرمسئولانه و اختلاف‌افکن دوری کنیم.» وی با بیان اینکه «راه عبور از این جنگ نابرابر، ایستادگی و مقاومت چهاربعدی و هم‌زمان» است، بر تداوم حمایت مردمی از دفاع قهرمانانه کشور تأکید کرد و گفت: «حمایت مردم از این دفاع قهرمانانه کمتر از دفاع موشکی نیست.» وی همچنین با اشاره به نقش دستگاه دیپلماسی در توقف عزتمندانه جنگ، از تلاش‌های دولت در حوزه خدمات‌رسانی به مردم تقدیر کرد و گفت که «خدمات‌رسانی در حوزه کالاهای پایه، بهداشت و درمان و حمل‌ونقل از سوی دولت به مردم در سراسر کشور انصافاً در ماه‌های گذشته خوب بوده است.» جلایی‌پور در پایان با تأکید بر اینکه «هر کدام از ما باید ببینیم چه کاری می‌توانیم برای عبور عزتمندانه از جنگ انجام دهیم»، از مردم خواست تا با صرفه‌جویی در مصرف انرژی، کمک به بیکاران و پرهیز از انتشار اخبار دروغ، در این جنگ نابرابر به پیروزی عزتمندانه ایران کمک کنند.

▼ اخبار  کوتاه

◄ محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی، با هشدار نسبت به تداوم آتش‌افروزی آمریکا نوشت: «ادامه محاصره دریایی و آتش‌افروزی رژیم آمریکا، هم قفل تنگه هرمز را محکم‌تر می‌کند و هم تنگه‌ها و گلوگاه‌های دیگر را می‌بندد.» وی تصریح کرد: «تاوان آن را اقتصاد جهانی، بازار انرژی و رأی‌دهندگان آمریکایی خواهند داد.»

سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در تماس تلفنی با همتای انگلیسی هشدار داد: «طبق حقوق بین‌الملل، اجازه استفاده متجاوزان از قلمرو یک کشور برای حمله به کشور دیگر، عمل تجاوزکارانه بوده و کشور مورد حمله را مجاز به دفاع مشروع می‌کند.» وی همکاری با متجاوزان را غیرقابل قبول خواند و کارشکنی در مدیریت تنگه هرمز را باعث پیچیده‌تر شدن وضعیت دانست. اد میلیبند، وزیر خارجه انگلیس، نیز گفت: «ما بخشی از جنگ با ایران نیستیم و به دیپلماسی باور داریم.» عراقچی همچنین مصوبه اخیر انگلیس علیه نیروهای مسلح کشورمان را محکوم کرد.

منابع اوکراینی از حملات موشکی شدید به کی‌یف خبر دادند. بر اساس گزارش‌ها، دود غلیظی آسمان پایتخت را فراگرفته و شدت انفجارها به حدی بوده که آسمان مانند روز روشن شده است. این حملات در ادامه عملیات‌های روسیه علیه اوکراین صورت می‌گیرد. ناظران نظامی این حجم از حملات را یکی از شدیدترین عملیات‌ها در هفته‌های اخیر می‌دانند.

تصاویر ماهواره‌ای «سنتینل یک» اروپا نشان می‌دهد بزرگ‌ترین پایانه صادراتی عربستان، راس تنوره، حدود بیست روز است که هیچ نفتکش بزرگی در آن پهلو نگرفته است. داده‌های بلومبرگ نیز تأیید می‌کند پایانه‌های اصلی عراق، امارات و کویت هم وضعیت مشابهی دارند. بلومبرگ می‌گوید: «مالکان کشتی به دلیل ناامنی تمایلی به خروج از خلیج فارس را ندارند.»

یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، اعلام کرد: «۸ نفتکش سعودی مجبور شده‌اند مسیر خود را تغییر داده و از مسیر دماغه امید نیک عبور کنند.» وی تأکید کرد: «عملیات محاصره دریایی علیه دشمن سعودی همچنان ادامه دارد» و هشدار داد: «دست نیروهای مسلح یمن هر جا که امکان داشته باشد، به کشتی‌های سعودی خواهد رسید.» این اقدام در ادامه عملیات نیروهای مسلح یمن علیه عربستان سعودی در واکنش به تداوم محاصره و تجاوزات این کشور صورت می‌گیرد. پیشتر نیز نیروهای مسلح یمن دو نفتکش سعودی را هدف قرار داده و باب‌المندب را به روی کشتی‌های سعودی بسته بودند.