پیمان مکه؛ اعتراف به شکستِ چتر امنیتی آمریکا

پیمان مکه، بیش از هر چیز، نشانه‌ی ناامیدی ریاض از چتر امنیتی آمریکا است؛ اما مشکل اینجاست که عربستان به‌جای بازنگری در اصل این مدل، در حال آزمودن نسخه‌ای تازه از همان «امنیت وارداتی» است. وقتی اصلِ این مدل ناکام مانده، توسل به آنکارا و اسلام‌آباد، چیزی جز دویدن در پی سراب نیست.

این پیمان با سه چالش اساسی مواجه است:

تضاد منافع؛ ترکیه به دنبال بازار تسلیحاتی و پاکستان در پی دلار‌های نفتی است.

فقدان دشمن مشترک؛ مشخصا نه آنکارا و نه اسلام‌آباد، ایران را تهدید خود نمی‌دانند.

نادیده گرفتن ایران؛ واقعیت این است که ایران قدرت محوری منطقه است که بدون حضور و نقش‌آفرینی آن، هیچ معادله امنیتی در منطقه پایدار نخواهد بود.

با این اوصاف، راه حل واقعی، حرکت به سمت نظم امنیتی درون‌منطقه‌ای با مشارکت پنج کشور اثرگذار (ایران، پاکستان، ترکیه، مصر و عربستان) است. در این چارچوب، ایران با موقعیت ژئوپلیتیک، عمق راهبردی و قدرت بازدارندگی خود، نقشی تعیین‌کننده در برقراری توازن منطقه خواهد داشت.

در نهایت، عصر امنیت اجاره‌ای به پایان رسیده و آینده یا بر پایه‌ی همگرایی بومی ساخته می‌شود یا در رقابت‌های فرامنطقه‌ای خواهد سوخت. حکومت آل‌سعود باید بپذیرد که امنیت پایدار، تنها از مسیر گفت‌و‌گو و همگرایی با ایران می‌گذرد.