سخنگوی وزارت امور خارجه: مذاکرات با عمان به شکل روان و سازنده در حال انجام است

اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه امروز (دوشنبه) ۱۹ مردادماه در نشست هفتگی با خبرنگاران به تشریح آخرین تحولات در حوزه سیاست خارجی پرداخت.

وی در ابتدا روز خبرنگار را تبریک گفت و یاد و خاطره دیپلمات‌های ایرانی در سرکنسولگری ایران در مزار شریف به همراه خبرنگار ایرنا محمود صارمی را گرامی داشت.

بقائی بیان کرد: شهادت خبرنگار در کنار دیپلمات معنادار بود. هر دو در جبهه تلاش برای تأمین منافع ملی و تبیین واقعیات و حقایق مربوط به مردم ایران زحمت می‌کشند.

وی ادامه داد: در یکی دو سال گذشته تعداد زیادی از همکاران شما در ایران، فلسطین و لبنان جان خود را از دست دادند در مسیر ایفای مسئولیت خود.

سخنگوی وزارت خارجه بیان کرد: یاد و خاطره همه را گرامی می‌داریم و به همه شهدای عزیزی که در این مسیر تلاش کردند، درود می‌فرستیم.

این دیپلمات ارشد ایرانی ایام پیش رو و رحلت حضرت رسول اکرم (ص) شهادت امام حسن مجتبی و امام رضا را تسلیت گفت.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی درباره تفاهمنامه سه جانبه امنیتی مکه بین عربستان، پاکستان و ترکیه و تحلیل‌های مطرح شده در خصوص این تفاهمنامه و موضع وزارت خارجه در این خصوص بیان کرد: این تحول نشانه تغییر در ادراک کشور‌های منطقه است. کشور‌های منطقه با توجه به تحولات دو سه سال اخیر دریافتند که امنیت کالای قابل خریداری از دلالان دروغین امنیت نیست.

بقائی ادامه داد: سیاست اصولی ایران همیشه این بوده که کشور‌های منطقه را ترغیب کند به همکاری، تقویت اعتماد متقابل برای امنیت درون‌زا بدون تکیه بر بازیگران خارج از منطقه. از این حیث این تحول را باید مورد توجه قرار داد.

وی گفت: کشور‌های منطقه بعد از تحولات اکتبر سه سال قبل شروع طرح امحای استعماری فلسطین اشغالی، نسل کشی در غزه و حملات رژیم اشغالگر به لبنان و بقیه کشور‌های منطقه بیش از پیش به این جمع بندی رسیدند که بزرگ‌ترین تهدید علیه ثبات، امنیت و همکاری کشور‌ها در منطقه رژیم صهیونیستی است.

وی گفت: طرح موهوم اسرائیل بزرگ، حملات رژیم به لبنان، سوریه و تهدیداتی که علیه خیلی از کشور‌های منطقه از جمله علیه کشور‌هایی که در این تفاهمنامه سه جانبه حضور دارند، صورت گرفته نشانگر تقویت این ادراک است که کشور‌های منطقه نمی‌توانند همچون گذشته متکی به ادعای تأمین امنیت از سوی آمریکا باشند.

بقائی بیان کرد: آمریکا خود بخشی از علت ناامنی در منطقه بوده است. اگر حمایت‌های همه جانبه آمریکا از رژیم صهیونیستی و پوشش سیاسی و سپری که از لحاظ تبلیغاتی برای این رژیم نبود این رژیم نمی‌توانست جنایات خود را با بی کیفرمانی در منطقه به پیش ببرد.

وی گفت:‌امنیت در منطقه حتما تفکیک ناپذیر است و هر طرحی که مبتنی بر واقعیات تاریخی و ژئوپلتیکی منطقه باشد و دشمن و تهدید را بشناسد شانس این را دارد که کمک کند به تقویت امنیت.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤال خبرنگار فارس درباره اقدام دولت کویت در تعطیل کردن مدرسه ایرانیان در این کشور و همچنین سرنوشت چهار شهروند ایرانی بازداشت شده در کویت هم گفت: در خصوص چهار شهروند ایرانی پیگیری‌های ما مستمر ادامه داشته است.

وی افزود: متأسفانه دولت کویت بدون توجه به تعهدات حقوقی و بین‌المللی که در اسناد بین‌المللی تصریح شده است از اجازه دسترسی کنسولی به اتباع ما خودداری کرده است.

بقائی ادامه داد: این درخواست کاملا مشروع و قانونی ایران است و امیدواریم مقامات حکومت کویت در این تصمیم خود که مغایر تعهدات بین‌المللی است تجدیدنظر کنند و هر چه سریع‌تر شرایط و زمینه آزاد شدن شهروندان ایرانی را فراهم کند.

وی درباره مدرسه ایرانیان در کویت هم بیان کرد: در خصوص مدرسه ایرانیان این اقدام عجیب دیگری از سوی حکومت کویت است. انتقام جویی از معصوم‌ترین اقشاری که از این مدرسه استفاده می‌کنند برای علم آموزی، به هیچ عنوان قابل توجیه نیست. مدرسه‌ای است که قدمت طولانی دارد و به نظر می‌رسد تصمیم سیاسی باشد.

بقائی اضافه کرد: سفارت ما در کویت در حال پیگیری این موضوع است و امیدواریم این موضوع حل شود.

وی گفت: انتظار ما از کشور‌های منطقه از جمله کویت این است که از فرافکنی خودداری کنند و از در اختیار قرار دادن سرزمین و امکاناتشان برای اقدامات غیرقانونی و تجاوزکارانه آمریکا علیه ایران خودداری کنند. این توقع زیادی نیست و این انتظاری است که مبتنی بر اصل حسن همجواری است و خودداری کنند از اقداماتی که به هیچ عنوان به ترمیم روابط کمک نمی‌کند.

این دیپلمات ارشد ایرانی در پاسخ به سؤالی درباره اینکه مقامات پاکستان و ترکیه اعلام کردند که کشور‌های دیگر منطقه هم می‌توانند به تفاهمنامه مکه بپیوندند و اینکه آیا ایران علاقه‌مند به پیوستن به این تفاهمنامه است و اینکه چرا طرح صلح هرمز مورد اقبال قرار نگرفت، گفت: ایران همیشه بر پیگیری سازوکار‌های امنیتی مبتنی بر همکاری بین کشور‌های منطقه، امنیتی که درون‌زا و عاری از اعمال نفوذ و مقابله مخرب بازیگران خارج از منطقه باشد، تأکید داشته است.

وی افزود:‌امیدواریم همه کشور‌ها با درس گرفتن از تحولات دو سه سال اخیر بهترین مسیر را در راستای تقویت امنیت جمعی منطقه اتخاذ کنند.

این دیپلمات ارشد ایرانی درباره سفر رئیس‌جمهور به سازمان ملل که سؤال خبرنگاری بود، گفت: اجازه دهید هر وقت نزدیک‌تر به ایام مجمع عمومی بشویم صحبت کنیم. تصمیم قطعی در این خصوص اتخاذ نشده است.

وی افزود: مهمترین نشست سالانه سازمان ملل است و از این فرصت برای تبیین مواضع خود استفاده می‌کنیم و امسال در نظر داریم از این فرصت استفاده کنیم بستگی به شرایط و اوضاع و احوال و ان‌شاءالله ظرف هفته‌های آینده در این خصوص اطلاع رسانی خواهد شد.

بقائی درباره شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز گفت: تنگه هرمز که به خاطر اختلاف نظر بین ایران و عمان بسته نشده است. دلیل آن تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران، سوءاستفاده از تنگه و ... بود.

وی افزود: طبیعی است مذاکرات بین ایران و عمان برای تعیین مسیر تردد کشتیرانی امر دوجانبه است. مذاکره‌ای دو جانبه بین دو دولت ساحلی است و با هدف مشخص در خصوص توافق بر سر مسیر ایمن کشتیرانی در تنگه هرمز.

سخنگوی دستگاه دیپلماسی گفت: باز شدن تنگه منوط به شرایطی است که بر تنگه اعمال شده است. ما همچنان در جنگ هستیم و مادامی که محاصره دریایی آمریکا ادامه داشته باشد و سایر نقض‌های آمریکا تداوم داشته باشد شرایط لازم برای اینکه بگوییم تنگه به آبراه امن تبدیل شده، وجود نخواهد داشت.

بقائی ادامه داد: آمریکا باید اقدامات را متوقف کند تا بعد در خصوص گام‌های بعدی صحبت کنیم.

سخنگوی وزارت امور خارجه در خصوص دریافت عوارض از تنگه هرمز که سؤال خبرنگاری بود، گفت: ما در این مرحله در خصوص چنین جزئیاتی بحث نمی‌کنیم.

وی گفت: همچنان بحث‌ها ادامه دارد و در خصوص نقشه تردد تفاهم حاصل شده است و در خصوص بیانیه مشترک همچنان برخی نکات فنی وجود دارد که در حال بحث است ولی مذاکرات به شکل روان و سازنده انجام می‌شود.

بقائی افزود: سازوکار‌هایی ایجاد خواهد شد که ضمن نظارت بر تردد ایمن کشتیرانی در تنگه در خصوص موضوعات محیط زیست، همکاری در خصوص ارائه خدمات دریایی و مقابله با جرایم تمهید خواهد شد. وقتی خدمات ارائه دهید باید ما به ازای آن را هم دریافت کنید.

سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سؤالی گفت‌: ما در مصاف با دشمن از همه داشته‌هایمان از گنجینه غنی ادبی و فرهنگی خود استفاده می‌کنیم و فکر نمی‌کنم از رویکرد همیشگی عدول کردیم.

این دیپلمات ارشد ایرانی در پاسخ به سؤالی درباره تفاهمنامه ایران و عمان درباره تنگه هرمز بیان کرد: روند تصمیم گیری مشخص است. هر مذاکره‌ای که توسط وزارت امور خارجه انجام می‌شود تحت نظر شورای عالی امنیت ملی است و روند و فرآیند هم کامل گزارش دهی می‌شود براساس دستورالعمل‌هایی که مراجع بالادستی صادر می‌کنند این روند پیگیری می‌شود و در این خصوص هم همان روند دنبال خواهد شد.

بقائی همچنین گفت که فعلا متمرکز بر مذاکرات با عمان هستیم در خصوص تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤال دیگری بیان کرد: در بند پنج یادداشت تفاهم خیلی روشن نقش ایران تصریح شده بود و مسئولیت مدیریت آتی تنگه هرمز بر عهده ایران بود و تأمین امنیت نیز به همین صورت که شامل اقدامات لازم از جمله مین‌روبی.

وی افزود: مسیر شمالی و جنوبی قاعدتا بعد از تفاهم بین ایران و عمان به مسیر میانه‌ای تبدیل خواهد شد که دو کشور روی آن تفاهم می‌کنند. هیچ وقت مسیر جنوبی مسیر مجاز و امن نبوده است.

بقائی بیان کرد: دلیل اصلی که از ۱۷ مردادماه آتش جنگ شعله ور شد همین نقض عهد از سوی آمریکا و اصرار آن بر باز کردن یک مسیر ناامن و غیرمجاز در نقض یادداشت تفاهم بود.

وی گفت: هدف از این مذاکرات این است که ایران و عمان به یک مسیر میانه برسند، مسیری که موقت خواهد بود تا زمانی که TSS جدید در خصوص آن تفاهم شود.

بقائی در پاسخ به سؤالی گفت: همه جهان به عیان در این یک سال و نیم دید که کشور ما کشور نهادهاست نه افراد و این راز پیروزی ایران در این شرایط پرچالش بود. تصمیم سازی و تصمیم گیری در قالب نهاد‌ها صورت می‌گیرد.

وی افزود: از این فرصت استفاده و خدمت آقای محسن رضایی تبریک و برای ایشان آرزوی موفقیت می‌کنم. وزارت خارجه قطعا کما فی السابق همه تلاش خود را خواهد کرد در هماهنگی با شورای عالی امنیت ملی برای پیشبرد منافع و مصالح ملت ایران.

وی در پاسخ به سؤالی درباره گزارش نیویورک تایمز از خواسته‌های ایران و شروط ایران بیان کرد: فضاسازی‌های رسانه‌ای بیشتر با هدف سفیدشویی اصل موضوع است. در هر تحلیلی راجع به وضعیت تنگه هرمز باید به دلیل اصلی بروز توجه کنید.

بقائی گفت: تنگه هرمز از روز اول خلقت حضرت آدم تا نهم اسفند باز بود. علیرغم اینکه ما نگهبان عبور و خروج کشتی‌ها بودیم و بخش قابل توجهی از انرژی دنیا از این آبراه می‌گذشت هیچ اتفاقی برای کشتی‌های رخ نمی‌داد.

سخنگوی وزارت خارجه افزود: دولت آمریکا با افتخار اعلام می‌کند بنادر ایران را در محاصره دارد و به کشتی‌های ایران تعرض می‌کند و در چنین شرایطی آمریکا هیچ صلاحیت اخلاقی و حقوقی ندارد که درباره عدم باز شدن تنگه هرمز شکایت کند.

این دیپلمات ارشد ایرانی بیان کرد: آیا کشتیرانی بین‌المللی خودش جرأت می‌کند از این مسیر عبور کند به دلیل اینکه آمریکا کماکان بر اقدامات تجاوزکارانه خود تأکید دارد.

بقائی در پاسخ به سؤالی درباره اینکه آیا برنامه‌ای برای سفر عراقچی و قالیباف به اسلام‌آباد است؟ گفت: رفت و آمد بین دو کشور همسایه که دارای روابط نزدیک و رو به توسعه هستند، صورت بگیرد امری طبیعی است.

وی افزود: در هفت هشت روز گذشته سفر وزیر صمت و وزیر کشور را داشتیم. دعوتنامه‌ای هم برای سفر عراقچی و قالیباف واصل شده و هر زمان زمینه مناسب باشد این سفر انجام خواهد شد. عمدتا روابط دوجانبه مدنظر است.

سخنگوی وزارت خارجه روابط دو کشور را مهم خواند و گفت: این رفت و آمد‌ها بخش طبیعی رابطه خوب بین دو همسایه است.

این دیپلمات ارشد ایرانی در پاسخ به سؤال دیگری درباره تفاهمنامه مکه بیان کرد: دلیلی وجود ندارد که دو کشور همسایه ترکیه و پاکستان و همین طور عربستان سه کشوری که با آنها دارای پیوند‌های عمیق دینی، تاریخی و تمدنی هستیم، نگران باشیم که این پیمان علیه ایران باشد.

وی افزود: سابقه دوستی بین ملت‌های ترکیه و پاکستان به عنوان دو کشور همسایه مسلمان دیرپاست و پیوند‌های درهم تنیده فرهنگی بین ملت ایران با ملت‌های پاکستان و ترکیه کاملاً روشن است. این تحول نشانه مهمی است از اینکه کشور‌های منطقه به این نتیجه رسیده‌اند که نمی‌توانند به ادعای تأمین امنیت از سوی آمریکا و برخی دیگر از بازیگران خارج از منطقه اتکا و اعتماد کنند و در صدد این هستند که روش دیگری را بیازمایند از طریق اتکا به توانمندی‌ها و نگاه‌های خودشان مستقل از مداخلات مخرب طرف‌های خارجی

وی در پاسخ به سؤالی درباره کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر گفت: رسانه‌ها و نخبگان کشور و حقوقدانان باید در خصوص آن بحث کنند. باید متن کنوانسیون و سوابق آن را ببینند. برخی اظهارنظر‌ها در خصوص کنوانسیون کاملا مشخص است براساس برخی مفروضات کلیشه‌ای ذهنی است که هیچ مبنایی در سند و سابقه مذاکراتی ندارد.

بقائی ادامه داد: در این سند راجع به خط مبدأ صحبت نمی‌شود. باید تصمیم گیری شود و تصمیم گیری بر عهده مجلس است. جمع بندی در دولت و وزارت خارجه این است که بعد از الحاق دیگر کشور‌ها و اینکه این سند از لحاظ حقوقی چارچوب را مشخص می‌کند از جمله ممانعت از نظامی سازی دریای خزر، الان زمان مناسبی برای طرح موضوع است.

سخنگوی وزارت خارجه گفت: انتظار نداریم در این خصوص بحث و گفت‌و‌گو نشود.

خبرنگاری درباره اظهارات زلنسکی در خصوص حمله به کشتی تجاری ایرانی و آخرین وضعیت پیگیری‌ها و پاسخ ایران گفت: صریح و قاطع مواضع خود را اعلام و بیانیه دادیم و کماکان گفته‌ایم از ادعای طرف اوکراینی قانع نشدیم مبنی بر اینکه این عمل غیرعمد بوده است. حرفشان را شنیدیم ولی براساس ادعای طرف اوکراینی باید جبران کنند و اگر جبران نکنند ما جبران خواهیم کرد.

وی در پاسخ به سؤال دیگری درباره درخواست چاد و ونزوئلا برای خروج از دیوان بین‌المللی کیفری، گفت: این دو کشور تنها کشور‌هایی نیستند که درخواست خروج از دیوان بین‌المللی کیفری دادند. قبلا نیز چهار، پنج کشور اقدام مشابهی را انجام داده بودند. این خودش یک نشانه است. نشانه ناامیدی جامعه جهانی از محکمه‌ای که با هدف خاتمه دادن به بی‌کیفرمانی تأسیس شد و قرار بود ممانعت بکند از ارتکاب شدیدترین جنایات بین‌المللی.

بقائی ادامه داد: آزمون چند سال اخیر، آزمونی بود که به دلیل فشار آمریکا و متحدانش به دیوان، متأسفانه دیوان نتوانست کامیاب خارج بشود. فشار‌هایی که به دیوان آمد به دلیل پیگیری نسل‌کشی و جنایت جنگی رژیم صهیونیستی در فلسطین اشغالی، تهدید‌هایی که دولت آمریکا علیه دادستان دیوان و قضات دیوان انجام داد، همه اینها خیلی از کشور‌ها را به این نتیجه رساند که قرار هست ما با یک عدالت گزینشی رو‌برو باشیم.

سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد: فقط ظاهراً این مأموریت را به دیوان بین‌المللی کیفری دادند که در مواردی که منافع برخی از قدرت‌ها اقتضا می‌کند، به کار رسیدگی به عدالت بپردازد و در سایر موارد رفتار کاملاً متفاوتی داشته باشد.

بقائی ادامه داد: این وضعیت عملاً طرح چند دهه‌ای را که از بعد از جنگ جهانی اول و بعد جنگ جهانی دوم برای مقابله با شدیدترین جنایات بین‌المللی شروع شد، با یک عقبگرد جدی مواجه خواهد کرد. مسئولیت اصلی آن هم بر عهده آمریکا و کشور‌هایی است که در قبال جنایات ارتکابی رژیم صهیونیستی در فلسطین اشغالی نه‌تنها بی‌تفاوت بودند، بلکه از پیگیری در هر دو دیوان شامل دیوان بین‌المللی کیفری و دیوان بین‌المللی دادگستری ممانعت کردند.

خبرنگاری به انتقادات مطرح شده در پی مطرح شدن اجرای کنوانسیون وضعیت حقوقی دریای خزر از جمله اینکه ارجاع این کنوانسیون در شرایط فعلی، در حالی که هنوز جنگ خاتمه نیافته، ضرورتی ندارد و ارجاع تحت فشار یک کشور خاص صورت گرفته اشاره کرد و نظر بقائی را جویا شد که وی گفت: شما هر زمانی که انتخاب کنید برای تصویب یک سند بین‌المللی، می‌توانید تحلیل بکنید که زمان مناسبی است یا غیرمناسب. به هر حال، این سند از سال ۱۳۹۷ که امضا شده تا الان، ابعاد مختلف آن نه فقط در وزارت امور خارجه، بلکه در سایر نهاد‌های ذی‌صلاح در تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری جمهوری اسلامی ایران مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

وی ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران در مورد منافع و مصالح ملی، مستقل تصمیم می‌گیرد. این فکر نمی‌کنم دیگر نیازی به توضیح داشته باشد. ما نشان دادیم که تصمیم‌گیری در رابطه با عضویت در اسناد بین‌المللی، منحصراً با در نظر گرفتن منافع و مصالح کشور صورت می‌گیرد.

بقائی اضافه کرد: این سند ۵ عضو دارد؛ پنج کشور ساحلی خزر. چهار کشور دیگر امضا کردند. اینکه کشور یا کشور‌های تمایل داشته باشند که این سند زودتر لازم‌الاجرا بشود، به خاطر اینکه می‌دانید مادامی که هر پنج کشور به آن ملحق نشوند، امکان اجرا شدن پیدا نمی‌کند، این خیلی طبیعی است. به هر حال، کشور‌هایی که تصمیم می‌گیرند برای تأمین منافع مشترکشان یا برای مقابله با نگرانی‌های مشترک، سندی را تدوین کنند، دوست دارند که آن سند لازم‌الاجرا بشود.