جدایی پاناما از کلمبیا

«کلمبیا» شمال غربی‌ترین کشور آمریکای جنوبی است که در جنوب با ونزوئلا، برزیل، اکوادور و پرو، در شمال از طریق دریای کارائیب با اقیانوس اطلس و از غرب با پاناما و اقیانوس آرام هم‌مرز است.

واژه کلمبیا از نام «کریستف کلمب» گرفته شده است. در ابتدا فرانسیسکو میراندا انقلابی لاتینی، این واژه را برای اطلاق به دنیای جدید (قاره آمریکا، به ویژه کشور‌های تحت استعمار اسپانیا و پرتغال) انتخاب کرد. این نام سپس از سال ۱۸۱۹، به طور خاص بر کشوری به نام جمهوری کلمبیا گذاشته شد که متشکّل از ونزوئلا، گرانادای جدید و اکوادور بود.

در قرن ۱۵ میلادی، اسپانیایی‌ها این سرزمین را دیدند و از همان زمان تحت سلطه و نفوذ خود آوردند. مبارزات آزادی‏خواهانه مردم کلمبیا از سال ۱۷۸۱م آغاز شد؛ اما از نیمه دوم قرن ۱۹، با رهبری سیمون بولیوار، به نتیجه رسید. بولیوار در کنار مردم کلمبیا سال‏ها با اشغالگران اسپانیایی مبارزه کرد و سرانجام در چنین روزی بر آنها پیروز شد و به حکومت اسپانیا در کلمبیا خاتمه داد.

پاناما نیز بخشی از گرانادای جدید اسپانیا (کلمبیا) بود. از زمان جنگ ایالات متحده و اسپانیا در سال ۱۸۹۹ میلادی، ایالات متّحده متوجه شد به مسیر کوتاه‌تری نیاز دارد تا کشتی‌هایش از ساحل غربی کالیفرنیا خود را به ساحل شرقی این کشور برسانند. در آغاز کشور کلمبیا که در آن زمان پاناما جزء خاک این کشور بود، از احداث کانال استقبال کرد؛ اما در آخرین روز‌های پیش از آغاز عملّیات اجرایی، نمایندگان مجلس کلمبیا از اینکه حاکمیت خود بر بخشی از قلمرو کشورشان را به بیگانگان واگذار کنند با طرح واشنگتن برای احداث کانال پاناما مخالفت کردند. در پی این تصمیم، دولت تئودور روزولت، رئیس‌جمهور وقت آمریکا به طور آشکار ساکنان پاناما را به جدایی‌طلبی تشویق کرد و کشتی‌های جنگی آمریکا در ساحل مقابل شهر‌های کولون و پاناما لنگر انداخته و مانع دخالت ارتش کلمبیا شدند.

پس از اعلام استقلال منطقه پاناما از کلمبیا، در نوامبر سال ۱۹۰۳ میلادی، ایالات متحده این کشور نوبنیاد را به رسمیت شناخت و در روز ۱۸ نوامبر، قرارداد احداث کانال میان ایالات متحده و پاناما امضا شد. این کانال سرانجام در سال ۱۹۱۴ گشوده شد.