عدالت اجتماعی باید اولویت اصلاحات بنزینی باشد

«جعفر قادری» عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی در گفت‌و‌گو با «صبح صادق» درباره موضوع تعیین برنامه و وضعیت جدی برای قیمت‌گذاری بنزین و عبور از وضعیت نامعلومی که دولت‌ها بار‌ها بر سر آن بحث کرده، اما به نتیجه دلخواهی نرسیده‌اند، به چند نکته مهم اشاره کرد و گفت: «در موضوع مصرف بنزین که قیمت‌های سرسام آوری دارد و در خصوص افزایش نرخ بنزین و نزدیک شدن نرخ بنزین به قیمت‌های واقعی همواره در ایران چالش‌هایی وجود داشته که این چالش‌ها هیچ گاه به نتیجه روشن و مشخصی نرسیده است؛ چرا که دولت‌ها باید از سال‌های گذشته همراه با میزان تورم گام به گام و پله به پله قیمت بنزین را شبیه سایر کشور‌های دنیا افزایش می‌دادند تا اینکه به یک باره مجبور به تصمیم‌گیری نشوند که در نهایت پیامد‌هایی به دنبال دارد.»

وی در این باره خاطر نشان کرد: «دولتمردان و کارشناسان راه‌های بسیاری برای سناریوی افزایش قیمت بنزین و سهمیه‌بندی آن مطرح کرده‌اند که هر یک جای کارشناسی دارد و ساعت‌ها می‌توان درباره مزایا یا معایب آن بحث کرد؛ اما در نهایت یک راه بیشتر پیش روی دولت باقی نیست و آن، اینکه موضوع افزیش قیمت بنزین و تعیین سهمیه‌بندی را به نوعی رقم بزند که موجب عدم اضطرار جامعه و اجرای عدالت اجتماعی شود.»

رئیس کمیسیون حمایت از رشد و جهش تولید مجلس شورای اسلامی خاطرنشان کرد: «با توجه به سرانه مصرف بالای بنزین که قطعاً بخشی از آن در داخل مصرف نمی‌شود؛ بلکه با روش‌هایی تحت عنوان قاچاق از کشور خارج می‌شود و سود آن نه نصیب مردم و نه نصیب دولت می‌شود، بلکه مافیای قاچاق‌چیانی که سال‌هاست از این مسیر سود‌های بسیار کلان به جیب می‌زنند، از این روند برخوردار و متنعم شده‌اند؛ لذا چاره‌ای نیست جز اینکه به سمتی برویم که طرح بنزین مبتکرانه باشد و عدالت اجتماعی در آن دیده شده و به بهترین شکل ممکن اجرا شود؛ یعنی منافعی از اجرای این طرح به عموم مردم یا حداقل بخش قابل توجهی از مردم برسد و دست قاچاق‌چیان و عده‌ای محدود از سفره بنزین و درآمد‌های آن کوتاه شود.»

وی در این باره توضیح بیشتری داد و گفت: «درباره طرح‌های مرتبط با افزایش قیمت بنزین و سهمیه‌بندی بنزین باید گفت دیگر زمانی برای شعار‌های پوپولیستی باقی نمانده است؛ چرا که طی سال‌های گذشته شاهد بودیم عده‌ای بدون ارائه راهکار عملی فقط شعار پوپولیستی داده‌اند؛ بنابراین نباید پوپولیستی رفتار کرد؛ بلکه در حل مسئله نرخ‌گذاری بنزین و حرکت به سمت واقعی کردن نرخ بنزین باید همه واقعیت‌های مرتبط را یک جا دید و با مردم رو راست بود؛ چرا که قطع به یقین افزایش قیمت بنزین موجب افزایش میزان تورم می‌شود.»

عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز یادآور شد: «اعمال هر سیاستی در اقتصاد نتایج مثبت و پیامد‌هایی دارد؛ بنابراین دولتمردان باید سیاستی را انتخاب کنند که متناسب با فضای امروز جامعه و تورمی که گریبانگیر اقتصاد ایران شده است کمترین اثرات منفی را به دنبال داشته باشد. در صورتی می‌توان گفت اقتصاد ما از بحران‌هایی که با افزایش نرخ بنزین رخ می‌دهد می‌تواند به سلامت عبور کند که دولت و مجلس و کلیه ارکان حاکمیت، سیاستی را انتخاب و اجرا کنند که کمترین بار اثر منفی روی جامعه، به ویژه اقشار ضعیف و آسیب‌پذیر جامعه را داشته باشد. به همین دلیل برای بار چندم روی تأمین و اجرای عدالت اجتماعی در طرح بنزین تأکید می‌کنم و معتقدم مهم‌ترین موضوع در اجرای این طرح موضوع عدالت اجتماعی است.»

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی معتقد است: «ما در خصوص موضوع بنزین به صورت کلی دو راه حل داریم؛ اول اینکه همین وضعیت فعلی و ناترازی موجود آن هم با توجیه جلوگیری از افزایش نرخ تورم که روی کاغذ شدنی نیست ادامه یابد؛ چرا که ما در حال حاضر واردات قابل توجهی بنا به میزان افزایش میزان مصرف بنزین داریم و تداوم این روند و ناترازی در تولید و مصرف عملاً مقدور و ممکن نیست. البته در این میان نباید دیگر مجالی به قاچاق بنزین بدهیم. راه دوم شبیه همان راهبردی است که قرار بود به صورت آزمایشی در شهر کرمان اجرا شود که متوقف شد.»

وی دراین باره توضیح بیشتری داد و گفت: «به نظر می‌رسد تأمین بنزین سهمیه‌بندی تا حد مشخص شده مانعی ندارد؛ اما بعد از آن اگر مصرف بیش از سهیمه باشد، باید هزینه و قیمت آن با نرخ واقعی حساب شود. با توجه به اینکه هزینه تمام شده تولید بنزین بسیار بالاست، بی تردید قیمت بنزین وارداتی باید با نرخ آزاد محاسبه شود؛ از این رو باید نحوه پرداخت نرخ بنزین و سهمیه‌ها مشخص شود، اما وقتی از اجرای سهمیه‌بندی و آزادسازی قیمت بنزین سخن می‌شود، بهتر است نگاه جدی به معنای عدالت اجتماعی در این طرح داشته باشیم.»

عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی یادآور شد: «یکی از گام‌های مثبت دولت در طرح‌های مرتبط با واقعی‌سازی و مصرف بهینه و اجرای عدالت اجتماعی در طرح بنزین این بود که دولت اعلام کرد به همه خودرو‌هایی که یک خانواده می‌تواند داشته باشد، بنزین تعلق نمی‌گیرد؛ چرا که ممکن است یک خانواده چندین خودرو داشته باشد و از کارت سوخت و سهمیه‌های آن بدون پرداخت قیمت واقعی بنزین، استفاده کند؛ بنابراین از نظر دولت به نصف اعضای خانواده‌ای که دو یا چندین خودرو دارند، سهمیه بنزین تعلق می‌گیرد.»

وی در این باره مثالی زد و گفت: «برای نمونه، اگر خانواده چهارنفری، چهار خودرو داشته باشند به آنها به اندازه دو ماشین بنزین تخصیص داده شود نه اینکه به چهار خودرو، چهار سهمیه بنزین داده شود. از سوی دیگر باید دولت به این نکته توجه داشته باشد که خودرو‌های لوکس و گران‌قیمت نیز نباید مشمول سهمیه دولتی شوند؛ چرا که دارندگان درآمد‌ها و خودرو‌های گران‌قیمت باید بنزین را با قیمت آزاد خریداری کنند.»

این نماینده مجلس شورای اسلامی در پایان گفت‌و‌گو تصریح کرد: «برای تعیین وضعیت بهتر و انتخاب بهترین سناریو برای کاهش پیامد‌های منفی طرح بنزینی، دولت باید با مجلس هماهنگی‌های لازم را داشته باشد تا با انتخاب بهترین سناریو منافع عموم مردم ایران در طرح بنزینی دیده شود؛ بنابراین به نظرم بهتر است به هر کد ملی بنزین اختصاص یابد تا همه مردم از عواید این طرح برخوردار شوند؛ چرا که اجرای چنین طرحی می‌تواند عواید ریالی و مالی برای خانوار‌هایی داشته باشد که خودرویی ندارند و سال‌هاست از سهمیه و سوبسید خودرو بهره‌ای نبرده‌اند.»