نشریه اخبار و تحلیل ها 7 شهریور 1405

 دانلود نسخه موبایلی

دانلود PDF

دانلود WORD

▼ حرف روز

تنگه هرمز؛ میدان اراده ایران

✍ علی محمدی

تنگه هرمز امروز زیر ذره‌بین نیروی دریایی سپاه است. اشراف اطلاعاتی و عملیاتی بر این آبراه راهبردی، کامل، قطعی و صددرصدی است. هیچ شناوری در خلیج فارس و تنگه هرمز نیست که از دید سامانه‌های رصدی و راداری سپاه پنهان بماند. این اشراف فقط به معنی دیدن نیست، بلکه به معنی توان تصمیم‌گیری و اعمال اراده در هر نقطه از این آبراه است.

نیروی دریایی سپاه با تکیه بر داشته‌ها، تجهیزات بومی، و مهم‌تر از همه، روحیه رزمی و اراده الهی نیروهای خود، امروز در شرایطی قرار دارد که می‌تواند هر مأموریتی را در هر نقطه از تنگه هرمز و خلیج فارس با موفقیت به سرانجام برساند.

یکی از نقاط حساس این روزها، کریدور جعلی موسوم به کریدور آمریکایی در نزدیکی «سنگ سلامه» است.  هر شناور متخلفی که وارد این کریدور شود، از نقطه مشخصی به بعد، دیگر هیچ شانسی برای عبور ایمن ندارد. این کریدور تحت پوشش کامل موشک‌ها و پهپادهای نیروی دریایی سپاه قرار دارد.

با وجود این واقعیت روشن، برخی شناورها همچنان فریب برخی کشورها را می‌خورند و پا به این مسیر پرخطر می‌گذارند. اما با اصابت نخستین پرتابه به یک کشتی، بقیه شناورها به سرعت از ادامه مسیر غیر قانونی منصرف شده، بر می گردند. این همان اثر بازدارنده عملیاتی است که نیروی دریایی سپاه با ضربات دقیق خود ایجاد کرده است.

تعداد شناورهای متخلفی که از این کریدور جنوبی عبور کرده‌اند، بسیار محدود و به صورت موردی بوده و همان تعداد معدود نیز از مجازات در امان نمانده‌اند.  ادعاهای رسانه‌های خارجی درباره حجم بالای عبور نفت از این کریدور، کاملاً دروغ و فضاسازی است. آنچه به صورت محدود از تنگه عبور می‌کند یا نفت ایران است یا کشتی‌هایی که پیشتر از سپاه مجوز گرفته‌اند و از کریدور اصلی و تحت کنترل ایران تردد می‌کنند. البته سنتکام با ناوهای خود می تواند این ادعا را راستی آزمایی کند و یک بار به تنگه نزدیک شود تا مشخص شود در تنگه هرمز ، کت تنِ چه کسی است.

پیش از جنگ، میانگین شناورهای عبوری از تنگه حدود ۱۳۰ فروند در روز بود. اما امروز این تعداد به کمتر از ۱۵ فروند در روز رسیده است. بخشی از این شناورها تحت نظارت و با اراده ایران عبور می‌کنند و مابقی اگر تخلف کرده باشند، با ضربات قاطع سپاه مواجه می شوند. همین کاهش شدید تردد به تنهایی برای تحقق هدف راهبردی ایران در جنگ اقتصادی با آمریکا کافی است.

متوهمان کاخ سفید، برای تأثیرگذاری بر قیمت نفت و مدیریت انتظارات بازار، فضاسازی می‌کنند و آمارهای ساختگی منتشر می‌کنند. اما واقعیت میدانی چیز دیگری است. نیروی دریایی سپاه نه تنها اشراف کامل بر تنگه هرمز دارد، بلکه اراده خود را به شکل مقتدرانه‌ای بر این آبراه راهبردی تثبیت کرده و هرگونه تحرک غیرمجاز قاطعانه پاسخ می دهد. این همان حقیقتی است که دشمن از گفتن آن ابا دارد.

▼ گزارش روز

✍ بهرام بختیاری

تحولات سوریه پس از سقوط دولت بشار اسد، این کشور را بار دیگر به یکی از مهم‌ترین میدان‌های رقابت قدرت‌های منطقه‌ای تبدیل کرده است؛ با این تفاوت که این بار رقابت میان ترکیه و رژیم صهیونی بیش از گذشته آشکار شده است. حمله هوایی رژیم صهیونی به فرودگاه ابوالظهور را نمی‌توان صرفاً یک عملیات محدود علیه یک زیرساخت نظامی تلقی کرد. این حمله در واقع پیامی روشن به آنکارا بود: تل‌آویو نمی‌خواهد ترکیه به تقویت نظامی دولت جدید دمشق کمک کند.

نگرانی رژیم صهیونی از حضور ترکیه در سوریه، ریشه در تغییر موازنه امنیتی منطقه دارد. آنکارا طی سال‌های اخیر سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در صنایع دفاعی خود انجام داده و از یک مصرف‌کننده تسلیحات خارجی به تولیدکننده مهم پهپاد، موشک، سامانه‌های نظامی و تجهیزات پیشرفته تبدیل شده است. بنابراین حضور ترکیه در سوریه صرفاً یک حضور سیاسی یا اقتصادی نیست؛ بلکه می‌تواند در آینده به ایجاد یک ظرفیت نظامی قابل توجه در مجاورت مناطق تحت کنترل رژیم منجر شود.

از سوی دیگر، سوریه برای ترکیه تنها یک همسایه نیست. آنکارا در ساختار سیاسی جدید دمشق، سرمایه‌گذاری سیاسی و امنیتی قابل توجهی کرده و تلاش دارد جایگاه خود را در آینده سوریه تثبیت کند. طبیعی است که تقویت ارتش سوریه و ایجاد زیرساخت‌های دفاعی برای دولت دمشق، بخشی از این راهبرد باشد. اما همین مسئله برای رژیم صهیونی خط قرمز محسوب می‌شود؛ زیرا بخش مهمی از راهبرد تل‌آویو در سوریه بر حفظ آزادی عمل هوایی و جلوگیری از شکل‌گیری یک نیروی نظامی قدرتمند در نزدیکی مرزهایش استوار است.

از این منظر، اختلاف ترکیه و رژیم صهیونی در سوریه را باید بخشی از رقابتی بزرگ‌تر دانست. جنگ غزه، مواضع صریح اردوغان علیه سیاست‌های رژیم صهیونی و قطع روابط تجاری میان دو طرف، شکاف سیاسی موجود را عمیق‌تر کرده است. اکنون این اختلاف سیاسی در حال پیدا کردن ابعاد امنیتی و نظامی است.

با این حال، نباید انتظار داشت این رقابت به‌سرعت به جنگ مستقیم میان دو طرف تبدیل شود. عضویت ترکیه در ناتو، حضور آمریکا در معادلات منطقه و هزینه‌های سنگین چنین رویارویی، موانع جدی ایجاد می‌کنند. اما نبود جنگ مستقیم به معنای نبود تقابل نیست. رقابت اطلاعاتی، فشار سیاسی، عملیات محدود و تلاش برای اثرگذاری بر ساختار امنیتی سوریه می‌تواند شکل اصلی این رویارویی باشد.

مسئله اساسی برای رژیم صهیونی، باز شدن یک جبهه جدید است. تل‌آویو در سال‌های اخیر با چندین عرصه درگیری مواجه بوده و گسترش رقابت با ترکیه می‌تواند هزینه‌های امنیتی و اقتصادی بیشتری بر آن تحمیل کند. به همین دلیل، سوریه اکنون فقط مسئله آینده این کشور نیست؛ بلکه به صحنه‌ای برای تعیین حدود نفوذ دو بازیگر منطقه‌ای تبدیل شده است. هرچه دولت دمشق به آنکارا نزدیک‌تر و توان نظامی سوریه منسجم‌تر شود، حساسیت رژیم صهیونی نیز افزایش خواهد یافت. به نظر می‌رسد بازی اصلی از همین‌جا آغاز شده است.

▼ خبر ویژه

نسل Z از رای به ترامپ پشیمانند

نتایج یک نظرسنجی جدید نشان می‌دهد که بیش از یک سوم از جوانان نسل‌زد آمریکایی که در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ به دونالد ترامپ رأی داده‌اند، اکنون از تصمیم خود ابراز پشیمانی می‌کنند؛ موضوعی که می‌تواند بر انتخابات میان‌دوره‌ای پاییز امسال تأثیرگذار باشد. بر اساس نظرسنجی موسسه Navigator، ۳۱ درصد از رأی‌دهندگان نسل Z که به ترامپ رأی داده بودند، گفته‌اند از تصمیم خود پشیمان هستند. این رقم در میان نسل هزاره ۲۸ درصد و نسل X حدود ۲۰ درصد بوده است. طبق داده‌های مرکز پژوهشی پیو، ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴ توانست ۴۲ درصد از آرای متولدین دهه‌های ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ را به دست آورد، در حالی که کامالا هریس ۵۵ درصد آرای این گروه را کسب کرد. نتایج نظرسنجی همچنین نشان می‌دهد میزان رضایت نسل Z از عملکرد ترامپ در مقایسه با سایر گروه‌های سنی پایین‌تر است و تنها ۳۳ درصد از پاسخ‌دهندگان این نسل گفته‌اند که عملکرد ترامپ را «کاملاً یا تا حدودی» تأیید می‌کنند. تینا تنگ، مدیر بخش نظرسنجی و تحلیل در Navigator، گفت که جوانان آمریکایی اهمیت زیادی برای سیاست قائل هستند، اما این به معنای رضایت آنها از وضعیت سیاسی کنونی یا خوش‌بینی نسبت به مسیر آینده کشور نیست. بر اساس این نظرسنجی، ۴۰ درصد از افراد نسل Z گفته‌اند سیاست برای هویت شخصی آنها «بسیار مهم» است که بالاترین میزان در میان تمام گروه‌های سنی محسوب می‌شود. تنگ همچنین گفت که جوانان به‌طور نامتناسبی در میان آمریکایی‌هایی قرار دارند که از عملکرد ترامپ و وضعیت اقتصادی ناراضی‌اند.

▼ اخبار

ارزش ذخایر معدنی کشور ۱.۴ تریلیون دلار برآورد شد

رضا شهبازی، معاون سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ایران با اعلام اینکه ارزش ذخایر معدنی کشف‌شده کشور بیش از ۱.۴ تریلیون دلار برآورد می‌شود، تأکید کرد که تنها ۳ تا ۵ درصد از عرصه‌های منابع طبیعی کشور اکتشاف قطعی شده و بخش قابل‌توجهی همچنان در انتظار اکتشاف است. شهبازی، با اشاره به سابقه چند هزار ساله ایران در حوزه معادن، گفت که هرچه از معادن در سطح زمین بوده، تقریباً شناسایی شده و انتظار می‌رود حجم اکتشافات عمقی و زیرسطحی بیش از سطحی باشد. وی با بیان اینکه پوسته زمین در خشکی و کف دریا تفاوتی ندارد، از وجود ذخایر معدنی در کف دریاها خبر داد و گفت که بخش دریایی معاونت اکتشاف در حال شناسایی این منابع است. معاون سازمان زمین‌شناسی با اشاره به اینکه بیشتر ذخایر معدنی در واحدهای سنگی و عمدتاً در کوه‌ها قرار دارند، گفت که عمیق‌ترین معدن کشور مربوط به استحصال ید از آب‌های حبس‌شده در شمال گرگان با عمق حدود ۸۰۰ متر است. وی در پاسخ به این سؤال که آیا در کف دریاها هم معدن داریم، گفت که «بله قطعاً هست» و منابع خاصی در محیط‌های اشباع‌شده دریایی وجود دارد که بزرگترین منابع نمک دنیا را در خود جای داده‌اند. او ادامه داد که یکی از سیاست‌های برنامه هفتم توسعه، افزایش سهم معدن از اقتصاد ملی و جایگزینی معادن به جای نفت و گاز است. با توجه به ارزش بالای ذخایر معدنی کشف‌شده و پتانسیل بالای اکتشافات جدید، بخش معدن می‌تواند نقش مهمی در تنوع‌بخشی به اقتصاد کشور و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی ایفا کند. با سرمایه‌گذاری مناسب در حوزه اکتشافات عمقی و بهره‌برداری از معادن دریایی، ایران می‌تواند به یکی از قطب‌های مهم معدنی منطقه و جهان تبدیل شود.

توان نظامی آمریکا به شدت تضعیف شد

پایگاه خبری پالتیکو در گزارشی با اشاره به پیامدهای جنگ آمریکا علیه ایران، نوشت که این جنگ «توان پنتاگون برای اعمال و نمایش قدرت نظامی آمریکا در دیگر مناطق جهان را تضعیف کرده» و این پرسش را در میان متحدان و مقام‌های پیشین دفاعی آمریکا به وجود آورده است که آیا واشنگتن همچنان می‌تواند به‌طور مؤثر دشمنان خود را بازدارندگی کند یا نه. به نوشته این گزارش، پنتاگون برای تمرکز منابع خود در منطقه غرب آسیا، «سامانه‌های کلیدی پدافند هوایی و آخرین ناو هواپیمابر باقی‌مانده آمریکا در اقیانوس آرام را از این منطقه خارج کرده و تقریباً تمامی مأموریت‌های دریایی خود در دریای چین جنوبی را متوقف کرده است.» همچنین در اروپا، مانورهای جنگنده‌های آمریکایی که برای دفاع از مرزهای ناتو با روسیه انجام می‌شد، محدود شده است. پالتیکو با اشاره به کاهش شدید ذخایر موشک‌های رهگیر و دیگر مهمات کلیدی، نوشته است که «ناتوانی پنتاگون در وادار کردن تهران به تسلیم، باعث شکل‌گیری این اجماع فزاینده شده که ارتش آمریکا بخشی از نفوذ و قدرتی را که زمانی در میان متحدان خود داشت، از دست می‌دهد.» یک مقام پیشین وزارت جنگ آمریکا در این باره گفت: «واقعاً شاهد نوعی فرسایش شدید اعتماد هستیم.» این گزارش همچنین با اشاره به فشار شدید بر نیروی دریایی آمریکا و خروج دو ناو هواپیمابر از مأموریت‌های رکوردشکن و طولانی، تأکید کرده است که ناوهای جنگی آمریکا مجبور شده‌اند برای دریافت تدارکات و سوخت‌گیری مجدد، به مناطقی بسیار دورتر از برد تسلیحات ایران بروند و یک فرد نزدیک به پنتاگون گفته است که «آنها نمی‌توانند از هیچ‌یک از بنادری که به ایران نزدیک هستند و معمولاً از آنها عملیات می‌کردند، استفاده کنند.»

پیروزی ایران در جنگ فرسایشی

روزنامه فرانسوی لوپاریزین در گزارشی با اشاره به گذشت ۶ ماه از آغاز حمله تجاوزکارانه آمریکا و رژیم صهیونی به ایران، نوشت که جنگ برخلاف وعده دونالد ترامپ برای یک عملیات چند هفته‌ای، «به جنگی فرسایشی تبدیل شده و واشنگتن به هیچ‌یک از اهداف اصلی خود دست نیافته است.» به گزارش این رسانه، ترور رهبر معظم انقلاب و شماری از مقام‌های ارشد جمهوری اسلامی ایران در روز اول جنگ به تغییر نظام که ترامپ به دنبال آن بود منجر نشد و «حکومت ایران همچنان پابرجاست» و جنگ حتی موجب تقویت احساسات ضدامریکایی در جامعه شده است. باربارا لیف، معاون پیشین وزیر خارجه آمریکا، با ابراز تأسف از این موضوع، گفت که جنگ باعث شده حکومت ایران «سخت‌تر و بسیار رادیکال‌تر» شود و اعتمادبه‌نفس ایران در طول ماه‌ها افزایش یافته و این تصور را در تهران ایجاد کرده که «نه‌تنها می‌تواند دوام بیاورد، بلکه می‌تواند پیروز شود و توازن منطقه‌ای را از نو تعریف کند.» لوپاریزین نوشته است که از نظر نظامی، حملات گسترده آمریکا نتوانسته توان موشکی و پهپادی ایران را از بین ببرد و تهران توانسته بخشی از زیرساخت‌های نظامی آسیب‌دیده را بازسازی کند. تنگه هرمز نیز همچنان یکی از مهم‌ترین اهرم‌های فشار ایران باقی مانده و تهران هنوز با بازگشایی کامل این مسیر موافقت نکرده است. در نهایت، حملات تلافی‌جویانه ایران به اهدافی در کشورهای عربی خلیج فارس باعث شده این کشورها نسبت به اتکای صرف به تضمین‌های امنیتی آمریکا تردید کنند و به بازتعریف موازنه‌های منطقه‌ای بپردازند. لوپاریزین در پایان با اشاره به امضای پیمان دفاعی جدید عربستان سعودی با پاکستان و ترکیه، نوشت که این اقدام را می‌توان «نخستین نمود ملموس تردیدهایی دانست که جنگی بدون آمادگی و بدون هدف مشخص در میان کشورهای منطقه ایجاد کرده است.»

▼ اخبار  کوتاه

◄ نیروی دریایی سپاه در واکنش به ادعای آمریکا درباره باز بودن تنگه هرمز اعلام کرد: «اظهارات مقامات آمریکایی دروغی آشکار و تنها به قصد کنترل قیمت نفت و سرپوش گذاشتن بر شکست‌های خود است.» در این اطلاعیه تصریح شد: «تسلط رزمندگان اسلام بر این آبراه راهبردی کاملاً قاطع است و تنگه هرمز بر روی تمامی کشتی‌هایی که بدون هماهنگی با جمهوری اسلامی ایران قصد تردد دارند، مسدود است.» سپاه تأکید کرد: «این روند تا پایان شرارت‌های ارتش تروریستی آمریکا و اجرای تعهدات مقرر ادامه خواهد یافت.»

رژیم صهیونی با حملات هوایی و توپخانه‌ای جدید، مناطقی از جنوب لبنان را هدف قرار داد. شبکه المنار گزارش داد توپخانه ارتش رژیم منطقه الدبشه و اطراف دوحه کفررمان را گلوله‌باران کرد و جنگنده‌های این رژیم شهرک المنصوری را بمباران کردند. همچنین نظامیان صهیونیست با خمپاره منطقه حدفاصل شهرک‌های حاریص و حداثا را هدف قرار داده و گلوله‌های منور شلیک کردند. این حملات در ادامه نقض مستمر آتش‌بس از سوی رژیم صهیونی صورت می‌گیرد.

دونالد ترامپ، رئیس دولت تروریستی آمریکا، در جدیدترین اقدام خود برای تاراج منابع کشورهای مستقل، مدعی دستیابی به توافقی با ونزوئلا شده است.ترامپ با افتخار اعلام کرد که وزرای امور خارجه و جنگ او موفق شده‌اند دسترسی واشنگتن به بیش از 65 میلیارد بشکه از ذخایر قطعی نفت ونزوئلا را تضمین کنند. این توافق که عملاً به معنای دستبرد مستقیم به دارایی‌های ملی ونزوئلا است.

میثم جعفرزاده، مدیرعامل گروه توسعه انرژی نفت و گاز لاوان، از بهره‌برداری رسمی نیروگاه خورشیدی ۳ مگاواتی کاشمر در هفته جاری خبر داد. وی گفت: «این پروژه نخستین گام عملی در مسیر تحقق هدف‌گذاری ۳ هزار مگاوات انرژی پاک است.» جعفرزاده افزود: «کاشمر پایان یک پروژه نیست؛ آغاز مسیری است که از ۳ مگاوات شروع می‌شود و تا قله ۳ هزار مگاوات ادامه خواهد داشت.» نیروگاه کاشمر در زمینی به مساحت ۴.۵ هکتار با سرمایه‌گذاری حدود یک میلیون دلار احداث شده است. وی از برنامه احداث دو نیروگاه خورشیدی دیگر با ظرفیت‌های ۴ و ۱۰ مگاوات در این منطقه خبر داد.

منابع خبری از وقوع انفجارهای مهیب در کی‌یف خبر دادند و تصاویر منتشرشده ستون‌های عظیم دود و آتش را بر فراز پایتخت اوکراین نشان می‌دهد. وزارت دفاع روسیه در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که با پهپادهای تهاجمی، تأسیسات کلیدی صنایع نظامی اوکراین موسوم به «فایر پوینت» را هدف قرار داده است. بر اساس این بیانیه، این مرکز نقش حیاتی در تولید مواد شیمیایی مورد استفاده برای ساخت موشک‌های کروز ارتش اوکراین داشته است.

درگیری‌های خونین میان شبه‌نظامیان وابسته به گروه «گارد ملی سویداء» در جنوب سوریه، آرامش این شهر را به هم ریخت. دو جناح رقیب از این گروه که همواره از پشتیبانی لجستیکی رژیم صهیونی برخوردار بوده، به دلیل اختلافات داخلی وارد نبرد مسلحانه شدند. این درگیری‌ها به کشته و زخمی شدن چندین نفر و آسیب‌دیدگی گسترده منازل مسکونی و اموال عمومی منجر شد. منابع سوری از شدت تبادل آتش میان این گروه‌های مسلح خبر دادند. درگیری‌های داخلی میان این گروه‌ها بار دیگر ناامنی را به مناطق جنوبی سوریه بازگردانده است.