نشریه اخبار و تحلیل ها 13 تیر 1405

دانلود نسخه موبایلی

دانلود PDF

دانلود WORD

▼ حرف روز

اندیشه اقتصادی «امام شهید»

✍ علی محمدی

امام شهید را باید فراتر از یک رهبر سیاسی، اندیشمندی با منظومه‌ای فکری منسجم دانست. اندیشه‌ای که در حوزه‌های مختلف، از جمله اقتصاد، شایسته مطالعه و تحلیل گسترده است. در یک نگاه کلی، اقتصاد در نگاه ایشان صرفاً علم تولید و توزیع ثروت نبود. بلکه بخشی از قدرت ملی و تمدن‌سازی است. در این چارچوب، اقتصاد  ابزاری برای حفظ استقلال، عدالت، عزت و پیشرفت جامعه اسلامی می باشد. این نگاه، به‌ویژه در سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی، به‌صورت منسجم‌تر صورت‌بندی شده است. جایی که اقتصادی درون‌زا، برون‌گرا، دانش‌بنیان، عدالت‌محور و مردم‌پایه ترسیم می‌شود.

در منظومه فکری امام شهید، استقلال اقتصادی جایگاهی محوری دارد. از منظر ایشان، کشوری که در تأمین نیازهای اساسی، فناوری، انرژی، غذا یا نظام مالی خود وابسته باشد، حتی اگر رشد اقتصادی بالایی داشته باشد، در برابر فشارهای خارجی آسیب‌پذیر خواهد بود. بنابراین، رشد اقتصادی زمانی ارزش راهبردی پیدا می‌کند که به افزایش تاب‌آوری و کاهش وابستگی بینجامد. از همین رو، مفهوم اقتصاد مقاومتی به معنای افزایش ظرفیت مقاومت اقتصاد در برابر شوک‌های خارجی و تبدیل تهدیدها به فرصت است.

ویژگی دیگر اندیشه اقتصادی ایشان، پیوند میان عدالت و تولید است. در این نگاه، عدالت صرفاً توزیع درآمد یا پرداخت یارانه نیست. بلکه باید از مسیر ایجاد فرصت‌های برابر، گسترش اشتغال، حمایت از تولید، مبارزه با فساد و جلوگیری از انحصار محقق شود. البته ایشان بارها تأکید کرده‌اند که اقتصادی که ثروت تولید نکند، امکان تحقق عدالت پایدار را نیز نخواهد داشت. بنابراین، عدالت و تولید در این چارچوب نه رقیب، بلکه مکمل یکدیگرند.

برخلاف برخی برداشت‌ها، این اندیشه نفی‌کننده بازار یا بخش خصوصی نیست. در بیانات مختلف، بر نقش مردم، مردمی سازی اقتصاد،کارآفرینان، سرمایه‌گذاران و شرکت‌های خصوصی تأکید شده و دولت بیشتر به‌عنوان سیاست‌گذار، هدایت‌کننده و ناظر معرفی می‌شود تا تصدی‌گر اقتصاد. در عین حال، بازار نیز از نگاه ایشان باید در چارچوب اخلاق، قانون و عدالت عمل کند و از رانت، فساد و انحصار دور باشد.

از برجسته‌ترین ابعاد این اندیشه، توجه ویژه به علم و فناوری است. در سال‌های اخیر، ایشان اقتصاد دانش‌بنیان را ستون اصلی پیشرفت اقتصادی معرفی کردند. در عین حال، نگاه ایشان به اقتصاد، صرفاً اقتصادی نبود، بلکه با فرهنگ و اخلاق پیوند خورده و فرهنگ را زیربنای اقتصاد می دانستند.

در یک جمع‌بندی، می‌توان گفت اندیشه اقتصادی رهبر شهید انقلاب حداقل بر پنج ستون اصلی استوار است. استقلال اقتصادی، تولید و بهره‌وری، عدالت اجتماعی، اقتصاد دانش‌بنیان و مردم‌محوری. این پنج مؤلفه در کنار یکدیگر، الگویی را شکل می‌دهند که می‌کوشد میان رشد اقتصادی، عدالت، امنیت ملی و هویت فرهنگی پیوند برقرار کند و  الگویی برای افزایش تاب‌آوری و پیشرفت بومی باشد.

▼ گزارش روز

✍ علی فاتح

ادای احترام هیات های عالی رتبه بیش از ۱۰۰ کشور جهان به پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب، بازتابی بی‌نظیر و گسترده در رسانه‌های خارجی داشت و به یکی از پوشش‌داده‌شده‌ترین رویدادهای سیاسی و مذهبی سال تبدیل شد. حضور هیئت‌هایی از نزدیک به ۱۰۰ کشور جهان در تهران، نشان‌دهنده جایگاه عمیق رهبر شهید در معادلات منطقه‌ای و جهانی و احترام عمیق ملت‌ها به ایشان بود.

رسانه یمنی المسیره با تیتر «وداعی که ملت‌ها را گردهم آورد» نوشت:«پایتخت ایران، تهران، در وداعی تاریخی با رهبر شهید، به نقطه کانونی هیئت‌هایی از سراسر جهان و محور مقاومت تبدیل شد. حضور گسترده بین‌المللی و مردمی، صحنه‌ای استثنایی رقم زد که از مرزهای جغرافیایی و سیاسی فراتر رفت و جایگاه عمیق ایشان را در معادلات منطقه‌ای و جهانی منعکس کرد.»

روزنامه گاردین در گزارشی تفصیلی، مراسم تشییع شش‌روزه را «نمایشی باشکوه از سوگواری ملی، اقتدار، روحیه مقاومت و انسجام اجتماعی ایران» توصیف کرد. به نوشته گاردین، از روز پنجشنبه هزاران نفر از عزاداران با در دست داشتن پرچم و وسایل سفر راهی تهران شده بودند و خیابان‌های پایتخت با پرچم‌ها و بنرهایی با نماد «مشت سرخ» و شعار «باید برخیزیم» آذین شده بود.

خبرگزاری شینهوا از حضور مقام‌ها و نمایندگانی از بیش از ۱۰۰ کشور جهان در این مراسم خبر داد و آن را «رویدادی تاریخی و مهم» توصیف کرد که بازتاب جایگاه بین‌المللی رهبر شهید انقلاب اسلامی است. رسانه‌های چین نیز این مراسم را نمادی از انسجام و قدرت جمهوری اسلامی ایران دانستند.

شبکه سی‌ان‌ان نیز با پوشش خبری مراسم، به نمایش تابوت حاوی پیکر رهبر شهید در مصلای تهران اشاره کرد و نوشت که میلیون‌ها نفر در این مراسم شرکت کرده‌اند. خبرگزاری رویترز برنامه‌ها و تمهیدات باشکوه ایران برای برگزاری وداع با رهبر شهید را تشریح کرد و نوشت:«شهادت آیت‌الله خامنه‌ای در چارچوب سنت قدرتمند شیعی از شهادت و سوگواری قرار می‌گیرد.»

شبکه المنار، المیادین، النشره لبنان، خبرگزاری آناتولی و رسانه‌های ترکیه نیز با پوشش گسترده، بر حضور هیئت‌های بلندپایه خارجی و شکوه بی‌نظیر این مراسم تأکید کردند. مراسمی که میلیون‌ها نفر را از سراسر جهان گردهم آورد و پیام اتحاد، مقاومت و اقتدار جمهوری اسلامی ایران را به جهانیان مخابره کرد.

▼ خبر ویژه

موازنه جدید منطقه به سود ایران است

مدیر اندیشکده «اینترنشنال اینترست» با ارزیابی پیامدهای جنگ اخیر آمریکا و رژیم صهیونی علیه ایران تأکید کرد که این درگیری نه‌تنها به تضعیف جایگاه جمهوری اسلامی منجر نشد، بلکه موازنه قدرت در منطقه را به نفع تهران تغییر داد. «سامی حمدی» روزنامه‌نگار و تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک معتقد است ایران با به چالش کشیدن هژمونی آمریکا، محدودیت‌های قدرت واشنگتن را آشکار کرد و از این نبرد با موقعیتی قدرتمندتر خارج شد. وی اظهار داشت که جنگ اخیر شکاف‌های فزاینده میان آمریکا و رژیم صهیونی را نمایان ساخت و نشان داد ایالات متحده در تحقق اهداف راهبردی خود با موانع جدی روبه‌رو است. حمدی همچنین تأکید کرد که متحدان منطقه‌ای ایران از جمله حزب‌الله لبنان و جنبش انصارالله یمن همچنان توان و ظرفیت خود را حفظ کرده‌اند و این مسئله بر وزن راهبردی تهران در معادلات منطقه افزوده است. به گفته وی، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که پیش‌تر امیدوار بودند فشارهای آمریکا و رژیم صهیونی موجب تضعیف ایران شود، اکنون برای تأمین امنیت و ثبات منطقه‌ای به دنبال گفت‌وگو و تعامل با تهران هستند. این تحلیلگر انگلیسی همچنین نقش تنگه هرمز را یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های قدرت ایران دانست و تصریح کرد که تهران ثابت کرده بدون نیاز به استفاده از سایر اهرم‌های منطقه‌ای نیز قادر است بر مسیرهای حیاتی تجارت جهانی تأثیرگذار باشد. وی در پایان خاطرنشان کرد که بسیاری از محافل تحلیلی غربی اکنون اذعان دارند مقاومت ایران در جنگ اخیر موجب تقویت جایگاه منطقه‌ای این کشور و شکل‌گیری موازنه‌ای جدید در غرب آسیا شده است.

▼ اخبار

تشییع «امام شهید» و بازتاب قدرت نرم جمهوری اسلامی

شبکه خبری الجزیره در تحلیلی درباره آیین تشییع و بزرگداشت «امام شهید»، این مراسم را «فراتر از یک آیین مذهبی» و نمادی از «تداوم ساختار سیاسی جمهوری اسلامی و نمایش انسجام حاکمیت» دانسته است. به نوشته الجزیره، این مراسم هفت‌روزه از تهران آغاز شده و با برگزاری آیین‌هایی در قم، نجف و کربلا، با خاکسپاری در مشهد به پایان می‌رسد و انتخاب این مسیر، «حامل پیام‌های سیاسی، مذهبی و نمادین برای داخل و خارج از ایران است.» این رسانه مرحله وداع رسمی با حضور هیئت‌های خارجی را «نماد تداوم حاکمیت جمهوری اسلامی» و «پیام ثبات به جهان» توصیف کرده و برگزاری مراسم در تهران را «نماد حضور هم‌زمان ارکان نظام» و «پیام انسجام و اقتدار حاکمیت» ارزیابی کرده است. الجزیره همچنین انتقال پیکر مطهر به قم را «نمایش پیوند رهبری با نهاد روحانیت» و مراسم در نجف و کربلا را «بخش فراملی و پیام به جهان تشیع» عنوان کرده است. درباره انتخاب مشهد به عنوان محل خاکسپاری، این رسانه تأکید کرده که این انتخاب «ترکیبی از زادگاه آیت‌الله خامنه‌ای و حرم مطهر امام رضا(ع)» است که «جایگاه مذهبی ویژه‌ای به محل خاکسپاری می‌بخشد.» الجزیره در جمع‌بندی تأکید کرده که این مراسم «صرفاً پایان یک دوره تاریخی نیست، بلکه آغاز دوره‌ای جدید در جمهوری اسلامی است» و «میزان حضور مردمی، مشارکت هیئت‌های خارجی و نقش حوزه‌های علمیه، همگی شاخص‌هایی است که انسجام ساختار سیاسی جمهوری اسلامی را به نمایش می‌گذارد.»

تنگه هرمز به وضعیت پیش از جنگ برنمی‌گردد

شبکه خبری بلومبرگ در گزارشی با اشاره به توافق موقت ۶۰ روزه میان ایران و آمریکا برای بازگشایی تنگه هرمز، تأکید کرده که این آبراه راهبردی «هرگز به وضعیت پیش از جنگ باز نخواهد گشت.» بر اساس این گزارش، ایران همچنان به اعمال کنترل بر این گلوگاه تجاری ادامه داده و تهدید کرده است که بر کشتی‌های عبوری «عوارض دائمی» وضع خواهد کرد. بلومبرگ به نقل از منابع آگاه نوشته است که برخی قدرت‌های پیشرو اروپایی پذیرفته‌اند کشتی‌های در حال عبور از تنگه هرمز باید هزینه‌هایی به ایران و عمان بپردازند و «وضع نوعی هزینه خدمات در دوران پس از جنگ، یک امر قطعی» توصیف شده است. این گزارش همچنین به الگوی «تنگه مالاکا» به عنوان یک مدل احتمالی برای اجرا در تنگه هرمز اشاره کرده که در آن کشورهای اندونزی، مالزی و سنگاپور از کشتی‌ها برای خدمات ناوبری و امنیتی، هزینه دریافت می‌کنند. بلومبرگ با اشاره به ادامه تهدید مین‌ها و حملات احتمالی، سطح تهدید در منطقه را «قابل‌توجه» ارزیابی کرده و تأکید کرده که صنعت کشتیرانی به دنبال اطمینان از پایان واقعی خصومت‌هاست. همچنین به گفته این رسانه، نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس (متعلق به ایران) اعلام کرده که کشتی‌ها در آینده برای عبور «نیاز به مجوز این سازمان خواهند داشت.» بلومبرگ در پایان تأکید کرده که مدیریت دریایی آینده در تنگه هرمز «ممکن است بسیار متفاوت از پیش از جنگ باشد.»

انزوای مالی رژیم صهیونی عمیق‌تر شد

گروهی از بانک‌ها و مؤسسات مالی اروپایی از جمله بارکلیز، بی‌ان‌پی پاریباس، یونی‌کردیت و صندوق‌های بازنشستگی ایرلند و دانمارک، همکاری با رژیم صهیونی را به‌طور بی‌سرصدا متوقف کرده‌اند و این روند که از آن با عنوان «سیستماتیک شدن تحریم‌ها» یاد می‌شود، تاکنون ۲۹ میلیارد دلار زیان مالی برای رژیم صهیونی به همراه داشته است. بر اساس این گزارش، بانک بارکلیز از ژانویه ۲۰۲۴ و بی‌ان‌پی پاریباس از مارس همان سال، هیچ‌یک از اوراق قرضه رژیم را تضمین نکرده‌اند و شرکت بیمه AXA فرانسه نیز بیشتر سهام خود در بانک‌های رژیم را واگذار کرده است. صندوق بازنشستگی عمومی ایرلند از شش شرکت صهیونیست خارج شده و بانک مرکزی ایرلند نقش خود را به عنوان نهاد نظارتی تأیید اوراق قرضه رژیم واگذار کرده است. همچنین صندوق بازنشستگی دانشگاهی دانمارک، رژیم صهیونی را به‌طور کامل از سبد سرمایه‌گذاری خود حذف کرده است. این گزارش تأکید دارد که این تحریم‌های مالی-بانکی برخلاف تحریم‌های دولتی که با یک رأی قابل لغو هستند، «برگشت‌ناپذیر» محسوب می‌شوند، زیرا به فرآیندهای داخلی، سیاست‌های بلندمدت ESG و ارزیابی ریسک قانونی مؤسسات مالی وابسته هستند. در نتیجه این روند، بازار سرمایه رژیم صهیونی کوچک‌تر و به بازارهای خاص، عمدتاً ایالات متحده و آلمان، وابسته‌تر شده است.

▼ اخبار  کوتاه

◄ کمیسیون امنیت ملی مجلس با صدور بیانیه‌ای از مردم برای حضور در مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب دعوت کرد و تأکید نمود:«مردم با حضور خود بزرگترین بیعت عمومی با رهبر انقلاب را رقم زنند.» در این بیانیه آمده است:«اکنون در آستانه وداعی تاریخی و سرنوشت‌ساز با سالار شهیدان انقلاب اسلامی قرار گرفته‌ایم؛ آیین باشکوه وداع و تشییع، رستاخیزی عظیم برای تجدید میثاق با اسلام ناب، آرمان‌های بلند انقلاب و تداوم راه آن قائد شهید است.» کمیسیون امنیت ملی تصریح کرد:«شهادت امام شهید، خود به شعله‌ای برای مقاومت و راهبری این مردم به سوی پیروزی بدل خواهد شد» این کمیسیون از مردم خواست با حضور خود صفحه‌ای پرافتخار در تاریخ ایران اسلامی رقم بزنند.

عشایر بغداد طی فراخوانی خواستار حضور میلیونی در مراسم تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب در عراق شدند. قرار است مراسم تشییع پیکر مطهر رهبر شهید امت اسلام، حضرت آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای (رضوان‌الله تعالی علیه) طی روز چهارشنبه در شهرهای مقدس کربلا و نجف برگزار شود. پیشتر نیز چارچوب هماهنگی شیعیان عراق با صدور بیانیه‌ای از عموم مردم این کشور برای حضور حداکثری و پرشور در این مراسم دعوت کرده بود. همچنین استاندار نجف اشرف از بسیج همه ظرفیت‌های اجرایی، خدماتی و امنیتی برای برگزاری هرچه باشکوه‌تر این مراسم خبر داده است.

عبدالواحد ابوراس، معاون وزیر خارجه دولت صنعا، با تقدیر از ایران گفت:«نقش ایران در شکستن محاصره فرودگاه صنعا، برای مردم یمن مایه قدردانی و مباهات است.» وی افزود:«ابتکار عمل ایران، نشان‌دهنده عمق روابط برادرانه میان دو ملت یمن و ایران است.» ابوراس تصریح کرد:«یمن مرحله جدیدی از بازپس‌گیری حقوق، شکستن محاصره و بازدارندگی در برابر تجاوز را آغاز کرده است.» وی با اشاره به تلاش جنگنده‌های سعودی برای ممانعت از فرود هواپیمای ایرانی گفت:«نقض حریم هوایی یمن توسط جنگنده‌های سعودی، ثابت می‌کند که رژیم سعودی سرسپرده و دنباله‌رو صهیونیست‌هاست.» او تأکید کرد ملت یمن پیام‌های این رویداد را تحلیل و مواضع آینده خود را بر اساس آن بنا خواهد کرد.

یونیسف اعلام کرد در پی حملات رژیم صهیونی، ۱۰۰ هزار دانش‌آموز لبنانی از تحصیل محروم شده‌اند. این سازمان هشدار داد:«در صورت عدم اتخاذ اقدامات فوری پیش از ماه سپتامبر، به دلیل ناتوانی در بازسازی مدارسی که در پی حملات اسرائیل آسیب دیده یا تخریب شده‌اند، ۱۰۰ هزار کودک لبنانی ممکن است از تحصیل در سال آینده باز بمانند.» بر اساس ارزیابی وزارت آموزش و پرورش لبنان با حمایت یونیسف، ۳۴۰ مدرسه در استان‌های آسیب‌دیده دچار خسارت یا تخریب شده‌اند که از این میان، ۱۷ مدرسه به‌طور کامل ویران شده‌اند.

اورسولا فن‌درلاین، رئیس کمیسیون اروپا، با انتقاد از سیاست‌های رژیم صهیونی گفت:«گسترش شهرک‌سازی‌های اسرائیل کاملاً غیرقابل قبول است.» وی افزود:«خشونت به‌کاررفته برای پیشبرد شهرک‌سازی‌ها نفرت‌انگیز است و چشم‌انداز راه‌حل دوکشوری را تضعیف می‌کند.» فن‌درلاین همچنین یادآور شد که کمیسیون اروپا ۱۰ ماه پیش پیشنهاد تعلیق امتیازات تجاری رژیم را ارائه کرده و اتحادیه اروپا ماه گذشته تحریم‌هایی را علیه شهرک‌نشینان افراطی تصویب کرده است.