نشریه اخبار و تحلیل ها 5 شهریور 1405

 دانلود نسخه موبایلی

دانلود PDF

دانلود WORD

▼ حرف روز

از پیروزی سریع تا شکست مفتضحانه

✍ عبدالحسین آزاد

بدون شک جنگ رمضان و حمله تجاوزکارانه رژیم یاغی و وحشی آمریکا، یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات راهبردی تاریخ این کشور بود. ترامپ با وجود هشدارهای متعدد از سوی مدیر اطلاعات ملی، فرماندهان ارشد نظامی و حتی نزدیکانش، کورکورانه به جنگ با کشورمان رفت. سیاستمداران ضد جنگ در آمریکا به صراحت به او گفتند که با شروع این جنگ تنگه هرمز بسته می‌شود، ایران به سمت تقویت صنایع دفاعی خود پیش می‌رود و هزینه‌های نظامی گزافی به آمریکا تحمیل خواهد شد. اما او این هشدارها را نادیده گرفت و امروز، شش ماه بعد، در باتلاقی فرسایشی گرفتار شده که نه راهی به جلو دارد و نه راهی به عقب.

واقعیت این است که ترامپ جمهوری اسلامی ایران را نشناخت. او گمان می‌کرد با شهادت رهبر شهید انقلاب، کشور فرو می‌پاشد. اما ایران نه‌تنها فرونپاشید، بلکه با رهبری جدید، متحدتر و قوی‌تر از قبل به میدان آمد. تنگه هرمز بسته شد، اقتصاد جهانی به لرزه افتاد و جنگ به جای چند هفته، به ماه‌ها کشیده شد. ترامپ که تصور می‌کرد با یک حمله سریع، میراثی از خود به‌عنوان یک رئیس‌جمهور قدرتمند باقی بگذارد، اکنون با واقعیتی تلخ مواجه است: او نه تنها نتوانست ایران را شکست دهد، بلکه آمریکا را در یک جنگ بی‌حاصل گرفتار کرده است.

تحلیلگران صهیونیست نیز به این نکته اذعان دارند که مشکل اصلی آمریکا، نشناختن ایران بود. ایران ونزوئلا نیست. ایران کشوری است با تاریخ، فرهنگ، ایدئولوژی و ملی‌گرایی عمیق که در برابر هرگونه فشار خارجی، مقاومت می‌کند. ترامپ و تیمش، این واقعیت را درک نکردند و فکر کردند با بمب و موشک می‌توانند اراده یک ملت را بشکنند. یک تحلیلگر سابق اطلاعات نظامی رژیم صهیونی در این باره می‌گوید: «برای فهم رفتار تهران باید تاریخ ایران، فرهنگ راهبردی، ملی‌گرایی، ایدئولوژی انقلابی و نحوه تعامل همه این عوامل با یکدیگر را شناخت. واشنگتن پیش از ورود به جنگ، درک درستی از ایران و منطق رفتاری آن نداشت.»

امروز و پس از شش ماه جنگ، ترامپ در بن‌بستی قرار گرفته که خودش آن را ایجاد کرده است. افکار عمومی آمریکا از جنگ خسته شده، اقتصاد تحت فشار است و جمهوری‌خواهان نگران انتخابات میان‌دوره‌ای هستند. او که زمانی از «پیروزی سریع» سخن می‌گفت، اکنون به دنبال راهی برای خروج از این باتلاق است. اما واقعیت این است که جمهوری اسلامی ایران با اقتدار تمام، در میدان ایستاده و نشان داده که هیچ قدرتی نمی‌تواند آن را به زانو درآورد. ترامپ و امثال او، هر بار که گمان می‌کنند با فشار می‌توانند ما را تسلیم کنند، با شکست مواجه می‌شوند. این بار نیز قطعا همین اتفاق خواهد افتاد.

▼ گزارش روز

✍ بهرام بختیاری

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، نه یک سیاستمدار، که یک سوداگر وال‌استریتی است که با تکیه بر ثروتی که از شرط‌بندی روی بحران‌های مالی ملت‌ها به دست آورده، اکنون به جنگ اقتصادی علیه کشورمان برخاسته است. این مرد ۶۲ ساله که در بهمن ۱۴۰۳ بر مسند خزانه نشست، همان کسی است که در سال ۱۳۷۱ با شرط‌بندی علیه پوند بریتانیا، بیش از یک میلیارد دلار برای جرج سوروس سود آفرید. او در آن روزگار، با نابودی ارزش پول یک کشور، ثروت اندوخت و امروز با همان منطق، می‌خواهد به ادعای خودش با تحریم‌های فلج‌کننده، اقتصاد ایران را هدف بگیرد. اما او یک نکته را فراموش کرده است: ملت ایران، پوند بریتانیا نیست و هرگز در برابر زورگویی سر خم نمی‌کند.

بسنت، آن‌گونه که اسناد مالی نشان می‌دهد، ثروتی حدود ۷۰۰ میلیون دلار دارد؛ ثروتی که حاصل معاملات مالی پرریسک و بعضاً غیرانسانی است. او در کارولینای جنوبی، عمارتی به نام «کاخ صورتی» دارد که در سال ۱۳۹۵ با ۶.۵ میلیون دلار خرید و اکنون به قیمت ۲۲.۲۵ میلیون دلار به فروش گذاشته است. این ثروت‌اندوزی در حالی است که او با تکیه بر همین سرمایه، در کارزار انتخاباتی ترامپ هزینه کرد و در ازای آن، کلید خزانه‌ای را گرفت.

کارنامه سیاسی بسنت، آینه تمام‌نمای فرصت‌طلبی اوست. او که روزی برای ال گور و باراک اوباما پول جمع می‌کرد، ناگهان به یکی از نزدیکان ترامپ تبدیل شد و حاضر شد برای حفظ قدرت، از هر جناحی حمایت کند. او به هیچ‌اصلی جز قدرت و ثروت وفادار نیست و این را به خوبی نشان داده است. حالا این مرد فرصت‌طلب، با تکیه بر تجربه‌ای که در تخریب اقتصاد بریتانیا داشت، سعی دارد به خیال خام خودش همان الگو را در ایران پیاده کند. اما او غافل است که ایران، بریتانیای سال ۱۳۷۱ نیست. ایرانی‌ها در ۴7 سال گذشته، در برابر سخت‌ترین تحریم‌ها، جنگ‌ها و تهدیدها ایستاده‌اند و هر بار قوی‌تر از قبل به میدان بازگشته‌اند.

بسنت و امثال او، با تصور اینکه می‌توانند با فشار اقتصادی، ملتی را به زانو درآورند، عمق استراتژی مقاومت ایران را درک نمی‌کنند. آنها نمی‌دانند که ایرانی‌ها در سخت‌ترین شرایط، با تکیه بر اقتصاد مقاومتی، دانش بومی و اراده ملی، از بحران‌ها عبور کرده‌اند. این معمار تحریم‌ها، اگر صادق باشد، باید از تجربه ۴7 ساله ایران درس بگیرد؛ تجربه‌ای که نشان داده هر بار دشمنان گمان کرده‌اند با فشار اقتصادی می‌توانند ایران را شکست دهند، با شکست مواجه شده‌اند. بسنت و همکارانش در کاخ سفید باید بدانند که ملت ایران، با تمام توان در برابر این جنگ اقتصادی ایستاده است و سرانجام، این بار نیز شکست از آنِ کسانی خواهد بود که با تکیه بر پول کثیف خود، به دنبال تخریب ملتی هستند که استقلال و عزت را به هر قیمتی ترجیح می‌دهند.

▼ خبر ویژه

علت سفر مخفیانه رئیس سیا به روسیه فاش شد

رسانه‌های آمریکایی با افشای دلیل سفر اعلام‌نشده جان راتکلیف، رئیس سازمان جاسوسی آمریکا (سیا) به مسکو، گزارش دادند که وی به مقامات روسیه درباره حمله به کشورهای عضو ناتو و کاهش کمک نظامی و اقتصادی به ایران هشدار داده است. وال استریت ژورنال به نقل از منابع مطلع نوشت که راتکلیف به مسکو سفر کرد تا به روسیه هشدار دهد که به کشورهای عضو ناتو حمله نکند و تأکید کرد که ناتو اطلاعاتی دارد که نشان می‌دهد روسیه ممکن است حمل‌های را علیه یکی از کشورهای ناتو انجام دهد تا اتحاد این ائتلاف نظامی را در چند سال آینده آزمایش کند و بین آمریکا و اعضای اروپایی ناتو شکاف ایجاد نماید. وبگاه پالتیکو نیز با اشاره به این سفر، نوشت که رئیس سیا به مقامات روسی درباره تشدید تنش‌ها با اعضای ناتو، به ویژه استونی، لتونی و لیتوانی، هشدار داده و از مسکو خواسته است تا حمایت نظامی و اقتصادی خود از ایران را کاهش دهد. این سفر در شرایطی انجام می‌شود که روابط آمریکا و روسیه در پی جنگ اوکراین و حمایت مسکو از ایران، به شدت تیره شده است. این سفر نشان‌دهنده نگرانی واشنگتن از همکاری روزافزون نظامی مسکو و تهران و همچنین احتمال اقدامات تهاجمی روسیه در مرزهای شرقی ناتو است. این تحولات در حالی رخ می‌دهد که جنگ‌های فرسایشی در اوکراین و خاورمیانه، منابع نظامی و اقتصادی آمریکا را به شدت تحت فشار قرار داده و واشنگتن را ناچار به اتخاذ رویکردهای دیپلماتیک جدید کرده است.

▼ اخبار

سه راهکار برای افزایش تاب‌آوری

علیرضا رام‌روز، استاد دانشگاه امام صادق(ع)، با اشاره به ضرورت عبور از تصمیم‌های مقطعی در اقتصاد، سه راهکار برای افزایش تاب‌آوری اقتصادی و اجتماعی کشور ارائه کرد و گفت که در شرایط فشار اقتصادی، «مسئله فقط کمبود منابع نیست؛ مسئله اصلی این است که منابع از چه مسیرهایی تأمین می‌شوند، با چه کیفیتی مصرف می‌شوند، بهای واقعی تصمیم‌ها چیست و چگونه از انحراف و تقلب در اطلاعات و منابع مالی جلوگیری می‌شود.» نخستین پیشنهاد این استاد دانشگاه، معرفی ایده «طیب مالی» به عنوان یک مدل تعالی سازمانی است که در آن سازمان‌ها بر مبنای شاخص‌های مشخص، خوداظهاری کرده و سپس ارزیابی و حسابرسی تخصصی توسط نهادهای دارای صلاحیت حرفه‌ای صورت می‌گیرد و خروجی آن یک «نشان طیب مالی» خواهد بود که شفافیت و مسئولیت‌پذیری سازمان‌ها را نشان می‌دهد. دومین راهکار، ایجاد «اتاق بهایابی جامع» برای کالاها و محصولات راهبردی کشور است تا بهای تمام‌شده در سراسر زنجیره ارزش، شامل مصرف آب و انرژی، هزینه‌های زیست‌محیطی، هزینه‌های مالی، حمل‌ونقل و زنجیره تأمین، ظرفیت تولید داخلی و ریسک ارزی محاسبه شود. رام‌روز تأکید کرد که «قیمت بازار، همیشه مبتنی بر بهای واقعی نیست» و تصمیم میان تولید داخلی یا واردات یک کالای راهبردی نباید صرفاً با تصمیمات مبتنی بر تجربه اتخاذ شود. سومین راهکار، تربیت نظام‌مند «متخصصان کشف تقلب» است که باید دانش حسابداری، حسابرسی، حقوق، روان‌شناسی، فناوری اطلاعات و شناخت رفتارهای تقلب‌آمیز را در کنار هم داشته باشند تا با کشف به‌موقع تقلب‌ها، سلامت اقتصاد را تضمین کنند.

چین از کارزار اقتصادی ترامپ علیه ایران حمایت نمی‌کند

نیکلاس برنز، استاد دانشگاه هاروارد و سفیر پیشین آمریکا در چین، با حمایت از کارزار اقتصادی دولت ترامپ علیه ایران، اعتراف کرد که چین از این کارزار حمایت نخواهد کرد و مخالفت پکن می‌تواند موفقیت راهبرد آمریکا را با چالش مواجه کند. برنز با اشاره به هدف قرار دادن اقتصاد ایران برای وادار کردن تهران به عقب‌نشینی، گفت که آمریکا قصد دارد از اقتصاد ایران به عنوان «نقطه درد» استفاده کند تا تهران را به پذیرش شرایط خود وادار کند. با این حال، سفیر پیشین آمریکا در پکن تأکید کرد که «همه اینها به یک بازی بزرگ بستگی دارد و آن، چین است.» برنز با اشاره به مواضع پکن، افزود که چینی‌ها به‌طور قابل‌توجهی منضبط هستند و سخنگوی وزارت خارجه خود را به میدان فرستاده‌اند تا اعلام کنند که با طرح آمریکا همراه نخواهند شد. به گفته او، چین همچنین هشدار داده است که در صورت اعمال تحریم علیه بانک‌های بزرگ چینی یا شرکت‌های دولتی این کشور، پکن نیز دست به اقدام متقابل خواهد زد. برنز در پایان گفت که سؤال کلیدی این است که «آیا بهترین طرح آمریکا می‌تواند بدون حمایت چین موفق شود؟» و پاسخ او این بود که چینی‌ها از آن حمایت نخواهند کرد. این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ایران با اتکا به روابط راهبردی با چین و روسیه، توانسته است بخش قابل توجهی از فشارهای تحریمی را کاهش دهد و مسیرهای تجاری و مالی جدیدی را جایگزین سیستم غربی کند.

توازن قدرت به نفع ایران تغییر کرده است

جان مرشایمر، نظریه‌پرداز روابط بین‌الملل و استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو، با اشاره به سیاست جدید دولت ترامپ برای اعمال فشار اقتصادی بر ایران، تأکید کرد که کارزار اقتصادی آمریکا علیه تهران موفق نخواهد شد و «واقعیت این است که آنها مستأصل شده‌اند.» مرشایمر با بیان اینکه «آمریکا دیگر کارت نظامی برای بازی ندارد و این ایرانی‌ها هستند که اکنون کارت نظامی را در اختیار دارند»، گفت که توازن قدرت در اعمال فشار نظامی «به‌شدت و به‌طور قاطع به نفع ایران تغییر کرده است.» وی با اشاره به تجربه تاریخی محاصره اقتصادی ژاپن در سال ۱۹۴۱، هشدار داد که وقتی فشار بسیار زیادی بر یک کشور وارد شود و بقای آن در خطر باشد، کشور هدف واکنش نشان می‌دهد و تسلیم نمی‌شود. مرشایمر تأکید کرد که «از نگاه ایران، این یک تهدید وجودی است» و آمریکا و اسرائیل «دولت‌هایی نسل‌کش هستند» که در غزه مرتکب نسل‌کشی شده‌اند. او افزود که «اگر شما ایرانی باشید، این تصور که قرار است با آمریکا به یک توافق سازشی برسید یا شکست را بپذیرید و تسلیم شوید، تقریباً غیرممکن است. شما مجبورید تا پای جان بجنگید.» نظریه‌پرداز روابط بین‌الملل با اشاره به اینکه چین، روسیه، ترکیه، پاکستان و امارات با این سیاست همراه نخواهند شد، گفت که برای موفقیت چنین سیاستی، «تقریباً هیچ تردیدی نیست که به ماه‌ها و حتی سال‌ها زمان نیاز خواهد داشت» اما حتی در صورت همراهی همه این کشورها، «هیچ دلیلی وجود ندارد که انتظار داشته باشیم راهبرد جدید باعث تسلیم ایران شود.» مرشایمر در پایان با اشاره به نزدیک شدن انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، گفت که ترامپ مستأصل است و هر کاری می‌کند تا جنگ را پایان دهد.

▼ اخبار  کوتاه

◄ سیدجلال ساداتیان، دیپلمات پیشین کشورمان، با اشاره به وضعیت مذاکرات گفت: «گفت‌وگوی مستقیمی وجود ندارد، اما تبادل پیام ادامه دارد.» وی افزود: «ایران می‌خواهد ابزار تنگه هرمز را حفظ کند تا در برابر محاصره و تحریم‌ها دست خالی نباشد و عجله‌ای هم برای توافق نشان نمی‌دهد تا امتیازات بیشتری بگیرد.» ساداتیان درباره تهدید ترامپ علیه عمان گفت: «تهدید عمان برای این است که دست ترامپ به هیچ جای دیگر بند نباشد؛ او فشار می‌آورد تا عمان به راحتی با ایران به تفاهم نرسد و منافع آمریکا قربانی نشود.»

صباح النعمان، سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، از تسریع روند خروج نیروهای بیگانه خبر داد و گفت: «روند خروج نیروهای ائتلاف با سرعت در حال انجام است و بر اساس جدول‌های زمانی تعیین‌شده پیش می‌رود.» وی همچنین از صدور دستور تشکیل کمیته‌ای برای تعیین چارچوب روابط بغداد با ائتلاف بین‌المللی پس از خروج این نیروها خبر داد. النعمان تأکید کرد: «روند کاهش نیروهای ائتلاف با هماهنگی مستقیم دفتر فرمانده کل نیروهای مسلح عراق در حال انجام است.»

شبکه «کان» رژیم صهیونی از وحشت بنیامین نتانیاهو از سقوط در انتخابات پیش‌رو خبر داد. بر اساس این گزارش، نتانیاهو در جلسات خصوصی با نزدیکان خود از ریزش شدید پایگاه رأی حزب لیکود ابراز نگرانی کرده و با اذعان به وضعیت نامطلوب خود در نظرسنجی‌ها گفته است: «ما ۱۰ کرسی را از دست داده‌ایم.» این اعتراف در حالی مطرح می‌شود که نظرسنجی‌های اخیر نشان‌دهنده کاهش محبوبیت نتانیاهو و پیشی گرفتن رقبای اوست. پیشتر نظرسنجی‌ها نشان داده بود ۶۰ درصد صهیونیست‌ها به نتانیاهو اعتماد ندارند و حزب مخالف یِشار از لیکود پیشی گرفته است.

کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، با تأکید بر ثبات عرضه بنزین گفت: «توزیع بنزین به ۱۵۰ میلیون لیتر در روز رسیده و مردم به شایعات توجه نکنند.» وی افزایش ترافیک در مسیر سوخت‌رسانی و سفرهای تابستانی را دلیل اصلی تشکیل صف‌های بنزین دانست. ویس‌کرمی راهکارهای مدیریت مصرف را استفاده از کارت سوخت شخصی، بهره‌گیری از گاز سی‌ان‌جی در خودروهای دوگانه‌سوز و پرهیز از تردد خودروهای تک‌سرنشین اعلام کرد.

سازمان عملیات دریایی انگلیس بامداد امروز از اصابت پرتابه‌ای نامشخص به یک نفتکش در تنگه هرمز خبر داد. این حادثه در آب‌های نزدیک منطقه «الخصاب» در شمال عمان رخ داد و باعث آتش‌سوزی در شناور شد. در بیانیه این سازمان آمده است: «خدمه نفتکش سالم هستند و آسیب زیست‌محیطی گزارش نشده است.» این سازمان به شناورهای دیگر هشدار داد با احتیاط حرکت کنند.