▼ حرف روز
مهمتر از رفع تحریم
✍ علی محمدی
جنگ اخیر نه تنها یک رویارویی نظامی با استکبار جهانی و عقب راندن آن، بلکه آزمونی جدی برای اقتصاد کشور نیز محسوب میشود. از آنجا که بخش مهمی از این رویارویی، ماهیتی اقتصادی دارد، عملکرد اقتصاد ایران اهمیت ویژهای پیدا کرد و البته با وجود فشارهای سنگین، اقتصاد کشور توانست ثبات نسبی خود را حفظ کند و از این آزمون سربلند خارج شود.
در این بین یکی از مهمترین درسهای این دوره، چنین است که وابستگی به یک مسیر یا یک ارز واسط، حتی اگر در کوتاهمدت کارآمد به نظر برسد، در بلندمدت میتواند به بزرگترین نقطه ضعف اقتصاد تبدیل شود.
در سالهای گذشته، بخش قابل توجهی از تجارت خارجی ایران از مسیر امارات انجام میشد و درهم، نقش ارز واسط بسیاری از مبادلات اقتصادی کشورمان را بر عهده داشت. این مسیر اگرچه بخش محدودی از مشکلات ناشی از تحریم را کاهش میداد، اما به مرور به گلوگاه اصلی تجارت و نقلوانتقال ارز کشور تبدیل شد. نتیجه نیز روشن بود. مسیر درهم، زیر اشرافیت آمریکا منجر به تقویت ابزارهای آمریکایی برای فشار بر اقتصاد ایران شد.
از همین رو، مهمترین دستاورد اقتصادی فضای پساجنگ، تنها تمرکز و تدبیر بر روی ایجاد مسیرهای جدید تجاری نیست، بلکه تغییر نگاه به مفهوم امنیت اقتصادی است. امنیت اقتصادی زمانی محقق میشود که تجارت، پرداختهای بینالمللی و تأمین کالا به یک کشور، یک ارز یا یک کانال محدود وابسته نباشد.
امروز توسعه مسیرهای جایگزین، گسترش و تقویت همکاری مالی با کشورهای شرق، استفاده از ارزهای ملی، ایجاد سازوکارهای مستقل تسویه مالی و کاهش وابستگی به درهم، یک ضرورت جدی و لازم برای افزایش تابآوری و استقلال اقتصاد ایران است. خیلی مهم است که بدانیم، حتی اگر در آینده فرضا بخشی از تحریمها کاهش یابد یا روابط تجاری با امارات به شرایط عادی بازگردد، بازگشت به الگوی مالی گذشته در قالب دلار و درهم میتواند همان آسیبپذیریهای پیشین را دوباره احیا کند. هرچند در همین دوره نیز عداوت شیخ نشین امارات کاملا روشن است.
به همین دلیل، ممکن است در کوتاهمدت برخی مسیرهای جدید هزینه بیشتری داشته باشند یا از نظر اقتصادی به اندازه گذشته جذاب نباشند، اما اگر نتیجه آن شکلگیری زیرساختهای مستقل مالی، تنوعبخشی به کریدورهای تجاری و کاهش وابستگی به گلوگاههای خارجی باشد، این هزینه در واقع نوعی سرمایهگذاری برای امنیت اقتصادی آینده کشور است.
اقتصاد مقاوم، اقتصادی نیست که از جهان فاصله بگیرد. بلکه اقتصادی است که هیچ بازیگر خارجی نتواند با بستن یک مسیر، یک بندر یا یک کانال مالی، جریان تجارت و زندگی مردم را مختل کند. البته به نظر میرسد حکمرانی اقتصادی کشور نیز این واقعیت را بهخوبی درک کرده و تلاش دارد تجربه پرهزینه وابستگی به درهم و کریدورهای سنتی را به نقطه آغاز معماری جدیدی از استقلال مالی و تجاری تبدیل کند. معماریای که ارزش آن بسیار فراتر از منافع کوتاهمدت و مقطعی است و البته شامل تجدید نظر جدی در شبکه تراستی کشور نیز می باشد.
▼ گزارش روز
هراس قمار باز از سایه انتقام
✍ بهرام بختیاری
دونالد ترامپ، رئیسجمهور تروریست آمریکا، در مصاحبه با نیویورک پست مدعی شد که از سالها پیش در فهرست ترور تهران قرار دارد و دستور داده که اگر ترور شود، ایران به صورت بیسابقه بمباران شود. این اظهارات در حالی مطرح میشود که چهارمین بار پس از مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب است که ترامپ درباره احتمال ترور شدن از سوی ایران سخن میگوید و این نشان از هراس عمیق او دارد.
ترامپ که این روزها بیش از هر زمان دیگری از اقتدار ایران و عظمت تشییع رهبر شهید به هراس افتاده است، با این ادعاهای بیاساس تلاش میکند از شکستهای خود در برابر ایران و بیاثری تهدیدهایش بکاهد. او که در جنگ چهارماهه با ایران به بنبست رسیده و نتوانسته هیچیک از اهداف خود را محقق کند، اکنون با طرح چنین سناریوهایی، به دنبال بازیابی وجهه از دسترفته خود است. تصاویر حضور میلیونی مردم در مراسم وداع با رهبر شهید و فریادهای خونخواهی آنان، چنان ضربهای بر پیکر سیاستهای شکستخورده آمریکا وارد کرده که ترامپ برای فرار از این واقعیت تلخ، به سناریوسازی های واهی پناه برده است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که ملت ایران با حضور میلیونی خود در مراسم وداع با رهبر شهید، تمامی معادلات دشمنان را به هم ریخت و فریاد خونخواهی ایشان را به گوش جهانیان رساند. ترامپ به خوبی میداند که ایران هیچگاه به دنبال ترور نیست و همواره در چارچوب اصول اخلاقی و حقوق بینالملل عمل کرده است. تاریخ نشان داده که جمهوری اسلامی ایران همواره به تعهدات بینالمللی خود پایبند بوده و هرگز دست به اقدامات تروریستی نزده است، در حالی که خود آمریکا و رژیم صهیونی سابقهای طولانی در ترور دانشمندان و فرماندهان ایرانی دارند. این ادعاها، بیش از آنکه واقعیت داشته باشد، نشاندهنده پروژهای برای توجیه اقدامات خصمانه علیه ایران و دور کردن افکار عمومی از ناکامیهای خود است.
آنچه مسلم است، این است که هرگونه تهدید و ادعای بیاساس، نه تنها خللی در اراده ملت ایران ایجاد نمیکند، بلکه بر دشمنی دیرینه و عمق اختلافات افزوده و جهان شاهد ناتوانی آمریکا در برابر قدرت جمهوری اسلامی و عزم راسخ ملت ایران در دفاع از آرمانهای خود خواهد بود. ترامپ و همدستانش باید بدانند که ملت ایران با الهام از خون پاک رهبر شهید خود، هیچگاه از مسیر مقاومت منحرف نخواهد شد و تهدیدهای توخالی، نه تنها ایران را مرعوب نمیکند، بلکه عزم آن را برای دفاع از کیان خود مضاعف میسازد.
▼ خبر ویژه
ترکیه به چالش خطرناک آینده رژیم صهیونی تبدیل میشود
سیدهادی برهانی، استاد دانشگاه تهران و کارشناس مطالعات رژیم صهیونی، با اشاره به افزایش تنشهای اخیر میان ترکیه و رژیم صهیونی، تأکید کرد که اگرچه روابط آنکارا و تلآویو به شدت متشنج شده است، اما «ترکیه تمایلی برای ورود به جنگ ندارد.» وی اظهارات ترامپ مبنی بر اینکه اردوغان به خاطر من از حمله به رژیم صهیونی صرف نظر کرده است را در چارچوب «ادعاهای بزرگ و جاهطلبانه» رئیسجمهور آمریکا ارزیابی کرد و گفت تحلیلهای واقعبینانه نشان میدهد اراده ترکیه برای ورود به جنگ وجود نداشته است. برهانی با اشاره به چشمانداز نخبگان رژیم صهیونی افزود: «از نظر این استراتژیستها، ترکیه به زودی به یک چالش خطرناک بدل خواهد شد، زیرا اقتصاد ترکیه سرپاست، مشکلات تحریم بینالمللی ندارد و بیش از ۹۰ درصد افکار عمومی آن از مقابله با اسرائیل حمایت میکنند.» وی همچنین با اشاره به اختلافات میان آمریکا و رژیم صهیونی گفت: «بیاعتمادی آمریکا به اسرائیل فرصت خوبی برای استفاده کشورهای اسلامی و ترکیه فراهم کرده است.» برهانی در ادامه با اشاره به توانایی ترکیه در موفقیت در برابر لابی رژیم تصریح کرد: «ترکیه و قطر نشان دادند که اگر بازی درستی سامان داده شود میتوان لابی اسرائیل را شکست داد و نمونه تحویل اف۳۵ به ترکیه یکی از موارد این واقعیت است.»
▼ اخبار
ایران؛ حریفی که مرعوب تهدیدهای ترامپ نشد
نشنال اینترست در تحلیلی به قلم جیکوب هیلبران، پژوهشگر شورای آتلانتیک، با اشاره به تغییرات لحن و رفتار دونالد ترامپ در قبال ایران، نوشته است که ابراز خشم اخیر رئیسجمهور آمریکا «در واقع اعترافی به ضعف است.» به نوشته این تحلیل، ترامپ «ناامیدانه به دنبال خروج از مناقشهای است که اصلاً نباید وارد آن میشد، اما نمیداند چگونه با حریفی برخورد کند که مرعوب لافزنیها و خطونشان کشیدنهای او نمیشود.» نویسنده با اشاره به سیاست خارجی ترامپ تأکید کرده که او «سیاست خارجی خود را بر پایه هوس، دمدمیمزاجی و توهین بنا کرده است.» در ادامه این تحلیل آمده است که حملات تند ترامپ به متحدان آمریکایی در جریان نشست ناتو «به سختی میتواند به تقویت قدرت و نفوذ او تعبیر شود» و پرخاشگری او به اروپا به دلیل عدم کمک به جنگش در ایران، «نتیجه معکوس دارد.» این پژوهشگر شورای آتلانتیک همچنین با اشاره به یادداشت تفاهم ۶۰ روزه با ایران نوشته که این تفاهمنامه «هرگز عملاً آغاز نشد» و تندروهای آمریکا و نتانیاهو هر دو با تنفر به آن نگاه میکردند. در بخش دیگری از این گزارش آمده که حملات نظامی ترامپ به ایران «بیتاثیر بودهاند و فقط ناسیونالیسم ایرانی را برانگیخته و موضع حکومت را سرسختتر کردهاند.»
توسعه همه جانبه نیروهای مسلح با هدایت رهبر شهید
محسن رفیقدوست، عضو حزب موتلفه و اولین وزیر سپاه، با اشاره به نقش رهبر شهید انقلاب در سازماندهی نیروهای مسلح، تأکید کرد که ایشان «نقش اولیه در نظم و سازماندهی سپاه را داشتند و همیشه در انتظام، سیستمپذیری و پیشرفت در سپاه، هم فرامین داشتند، هم پیگیری داشتند و هم نقش مؤثر.» وی با اشاره به ارتش جمهوری اسلامی ایران گفت: «از روز اولی که انقلاب شد، دقت داشتند که نظام ایست-خبردار که در ارتش بود، پابرجا بماند و سلسلهمراتب کاملاً رعایت شود. همان سیستم را هم در سپاه پیاده کردند.» اولین وزیر سپاه درباره نقش رهبر شهید در ایجاد هماهنگی میان نیروهای مسلح افزود: «ایشان از ابتدا به سپاه سفارش میکردند که باید با ارتش هماهنگ و برادر باشید. خودبهخود جوری بار آمدیم که بین سپاه و ارتش فاصلهای نبود و دو نیروی مسلح، برادر، برابر و در همه مسائل همراه بودند.» رفیقدوست همچنین درباره خودکفایی سپاه با بیان اینکه بنده مسئول بودم و مرتب به ایشان گزارش میدادیم، گفت: «خودکفایی سپاه با نظارت و همت ایشان ایجاد شد. در ارتش نیز همین روند رخ داد.» وی در ادامه با اشاره به آمادگی نیروهای مسلح تصریح کرد: «نیروهای مسلح از نظر عِده و عُده در آمادگی کامل هستند و هیچ اتکایی به خارج نداریم. در مورد قدرت موشکی، امروز حرف اول را در دنیا میزنیم.» اولین وزیر سپاه با بیان اینکه ساخت موشک از سال ۱۳۶۰ آغاز شد، خاطرنشان کرد: «اولین موشکی که ساختیم، ۱۱ کیلومتر برد داشت که در جبهه استفاده کردیم و امروز موشکهای چند هزار کیلومتری داریم که باعث بازدارندگی در برابر تجاوز به ایران میشود.»
بحران فرسودگی، کمبود تجهیزات و غذا در ارتش رژیم صهیونی
روزنامه عبری معاریو در گزارشی با استناد به اظهارات نظامیان صهیونیست در جبهههای مختلف، از بحران شدید فرسودگی، کمبود تجهیزات و غذا در ارتش رژیم خبر داد. به نوشته این روزنامه، ارتش رژیم صهیونی در جبهههای سوریه و غزه با کمبود شدید ملزومات غذایی و آشامیدنی، کمبود قطعات یدکی خودروهای نظامی و نبود امکانات نگهداری و تعمیرات مواجه است. معاریو به نقل از نیروهای ذخیره در پایگاه نظامی «ناحال عوز» در مجاورت نوار غزه گزارش داد که این پایگاه «برای دومین بار است که بدون مراقبت رها میشود» و نظامیان ناچار شدهاند میان وظایف رزمی و امور خدماتی مانند نگهبانی، آشپزخانه و خدمات لجستیکی را انجام دهند. یکی از نظامیان گفت: «ما پس از بازگشت از عملیاتهای نظامی در داخل نوار غزه، مستقیماً به دلیل کمبود شدید نیرو، به کارهای آشپزخانه و نگهبانی گمارده میشویم؛ واقعیتی که ما را تا آخرین حد ممکن فرسوده کرده است.» بر اساس این گزارش، در یک روز به دلیل نبود نیروی کافی برای اداره آشپزخانه، تهدید به تعطیلی سالن غذاخوری و عدم سرو شام صورت گرفت که البته پس از مداخلات فرماندهان نظامی، این سالن برای ساعاتی محدود بازگشایی شد. معاریو همچنین از نامهای از یکی از نظامیان ذخیره پرده برداشت که در آن از رسانهها خواسته بود برای افشای آنچه او «شکست» خوانده، به پایگاه بیایند. نظامیان دیگر افزودند که برای دورهای تا ۹۰ روز به خدمت ذخیره فراخوانده شدهاند و برای برخی از آنها این پنجمین دوره خدمت از آغاز جنگ است.
▼ اخبار کوتاه
◄ حجتالاسلام والمسلمین سید علی خمینی، نوه امام خمینی(ره)، با تأکید بر دشمنی با آمریکا گفت: «مگر میشود ما با آمریکای جنایتکار صلح کنیم؟ اصلاً هویت ما سازشناپذیری با استکبار است.» وی افزود: «مذاکره نیز یکی از میدانهای نبرد است و هرکس بخواهد با ارسال پیام دوستی به آمریکا از اصول انقلاب عقبنشینی کند، مسیر درستی را دنبال نمیکند.» سید علی خمینی تصریح کرد: «پس از این حوادث، میان ملت ایران و آمریکا دشمنی عمیقتری شکل گرفته و این جنایت هرگز از حافظه ملت ایران پاک نخواهد شد.» وی با اشاره به ترامپ گفت: «آن ترامپ احمق را که این هم فحش نیست صفتش هست به میدان آورد، اما بعد از سه چهار روز دیدند خبری نیست و جمهوری اسلامی قویتر میشود.» او تأکید کرد: «امروز هیچ اندیشمند معتبری در دنیا نمیتواند ادعا کند آمریکا در این نبرد به پیروزی رسیده است.»
امیرسعید ایروانی، سفیر کشورمان در سازمان ملل، با تأکید بر پاسخگویی متجاوزان گفت:«ایالات متحده و رژیم اسرائیل مسئولیت کامل تمامی پیامدهای اقدامات غیرقانونی را بر عهده دارند و باید بهطور کامل پاسخگو شناخته شوند.» وی افزود:«ایالات متحده بار دیگر با آغاز و تداوم حملات نظامی گسترده علیه حاکمیت و تمامیت ارضی ایران از جمله حملات ۷ و ۸ ژوئیه، تعهدات خود را نقض کرده است. این حملات نقض آشکار ماده ۲ بند ۴ منشور و نقض اساسی بند ۱ یادداشت تفاهم اسلامآباد محسوب میشوند.» ایروانی تصریح کرد:«مسئولیت کشتیرانی در تنگه هرمز منحصراً بر عهده ایران است و هرگونه تلاش برای ایجاد ترتیبات موازی، ناقض یادداشت تفاهم خواهد بود.»
حسن فضلالله، عضو فراکسیون وفاداری به مقاومت در پارلمان لبنان، با اشاره به موضع ایران گفت:«تهران در هیچ مذاکراتی درباره توافق نهایی با آمریکا وارد نخواهد شد تا زمانی که تجاوزات رژیم صهیونیستی به طور کامل علیه لبنان متوقف نشود و اسرائیل به طور کامل از جنوب لبنان خارج نگردد.» وی افزود:«ایران توقف تجاوز علیه لبنان را به عنوان مقدمهای برای خروج اسرائیل از این کشور از طریق بند نخست یادداشت تفاهم با آمریکا تحمیل کرده است.» فضلالله با انتقاد از دولت لبنان گفت: «حاکمیت لبنان توافقی را امضا کرد که رژیم صهیونیستی آن را نوشته است. این توافق حتی یک بند به نفع لبنان را در بر نمیگیرد.» وی هشدار داد: «هرگونه تشدید تنش جدید از سوی اسرائیل علیه لبنان به تحولات میدانی در سطح منطقه خواهد انجامید.»
مقاومت اسلامی عراق با صدور بیانیهای تأکید کرد:«سلاح مردان میدان هرگز ابزاری برای معامله و سازش نبوده؛ بلکه عقیدهای است بر دوش ما، عهدی است بر گردن ما و امانتی از سوی حضرت صاحبالامر (عج).» در این بیانیه آمده است:«نهتنها به دستاوردهای کنونی اکتفا نخواهیم کرد، بلکه با تمام قوا برای توسعه توانمندیهای نظامی-امنیتی و افزایش آمادگی متناسب با حجم چالشها و تهدیدهای فزاینده از جانب دشمن صهیونیستی-آمریکایی تلاش خواهیم کرد.» مقاومت عراق همچنین با اشاره به حضور میلیونی در تشییع رهبر شهید در نجف و کربلا تصریح کرد:«سختیها ما را از مسیرمان برنمیگرداند، بلکه تنها بر عزممان برای ادامه این راه در یاری مستضعفان و بیرون راندن اشغالگران از عراق و منطقه خواهد افزود.»