بازگشت به جنگ اقتصادی؛ پس از شکست نظامی

دونالد ترامپ که پس از شکست در جنگ نظامی با ایران، گزینه‌های خود را محدود دیده، بار دیگر به ابزار تحریم و فشار اقتصادی پناه آورده است. او در تازه‌ترین اظهاراتش از آغاز یک «جنگ اقتصادی بی‌سابقه» علیه ایران سخن گفته و مدعی شده که این اقدام، سخت‌ترین عملیات اقتصادی علیه یک کشور خواهد بود. اما این ادعاها در حالی مطرح می‌شود که تاریخ بعد از انقلاب اسلامی نشان داده است هر بار آمریکا با تهدید اقتصادی به میدان آمده، در برابر اراده و تاب‌آوری ملت ایران با شکست مواجه شده است.

سیاست «فشار حداکثری» که ترامپ از ابتدای دوره ریاست‌جمهوری خود در پیش گرفته بود، نه تنها نتوانست ایران را به تغییر رفتار وادار کند، بلکه باعث شد جمهوری اسلامی با اتکا به اقتصاد مقاومتی و تنوع‌بخشی به روابط تجاری، وابستگی خود را به بازارهای سنتی کاهش دهد. تجربه سال‌های اخیر ثابت کرده که هر بار دشمنان گمان کرده‌اند با تشدید تحریم‌ها می‌توانند ایران را به زانو درآورند، با واقعیت خلاقیت و انعطاف‌پذیری اقتصاد ایران مواجه شده‌اند.

در طی این چند دهه ایران اسلامی با این اقدامات نه تنها فروپاشی را تجربه نکرده، بلکه با حفظ توانمندی‌های دفاعی و پشتوانه مردمی خود، قوی‌تر از گذشته در میدان ایستاده است. این اظهارات، بیش از آنکه نشان‌دهنده قدرت آمریکا باشد، بازتاب استیصال یک رئیس‌جمهور است که پس از ناکامی در میدان نظامی، به دنبال تغییر فضای رسانه‌ای است.

ترامپ همچنین به کشورهای دیگر درباره هرگونه مراوده مالی با ایران هشدار داده است. اما این تهدیدات نیز تازگی ندارد و آمریکا سال‌هاست که تلاش می‌کند جلوی هرگونه مبادله با ایران را بگیرد. با این حال، ایران به خوبی راه‌های دور زدن این محدودیت‌ها را یاد گرفته و با بهره‌گیری از مکانیسم‌های جایگزین، اقتصاد خود را در برابر شوک‌های خارجی مدیریت کرده است. از سوی دیگر، بسیاری از کشورها، از جمله شرکای راهبردی ایران، به این نتیجه رسیده‌اند که پیروی از سیاست‌های یک‌جانبه آمریکا برای منافع آنها مفید نیست.

با توجه به تجربه سال‌های گذشته، قطعا تازه‌ترین ادعاهای ترامپ نیز به سرانجامی نخواهد رسید و ایران با تکیه بر توانمندی‌های خود، بار دیگر از این آزمون سربلند بیرون خواهد آمد.